پیام خراسان

آخرين مطالب

/گیاهان دارویی فراموش‌شده/

مورینگا؛ معجزه طبیعت علمي

مورینگا؛ معجزه طبیعت
  بزرگنمايي:

پیام خراسان - گز روغن به دلیل ارزش‌های دارویی و تغذیه‌ای فراوان به درخت معجزه یا معجزه طبیعت لقب گرفته است.

به گزارش ایسنا، «استفاده از گیاهان دارویی با زندگی بشریت گره خورده است. انسان‌های اولیه برای درمان بیماری‌های خود به گیاهان دارویی و طبیعت رجوع می‌کردند و اسناد چند هزار ساله نشان دهنده تجربیات و اطلاعات ارزشمند گذشتگان ما در رابطه با کاربردهای متنوع گیاهان دارویی است. در سال‌های اخیر مطالعات ارزشمندی در مورد گیاهان دارویی و داروهای گیاهی انجام گرفته و کتاب‌های بسیاری در موضوعات مختلف مرتبط با گیاهان دارویی وجود دارند. هرچند گیاهان دارویی پتانسیل بسیار زیادی جهت فعالیت های پژوهشی دارند؛ اما متأسفانه در رابطه با درختان و درختچه‌های دارویی فعالیت‌های علمی و پژوهشی بسیار کمی به دلیل چندساله بودن و هزینه‌بر بودن آن‌ها، انجام شده است.» (یادگاری و همکاران 1397 :4)
«یافته‌های محمد بیگی و واشقانی (2005) نشان داده است خانواده گز رخان که تیره کوچکی از گیاهان جداگلبرگ است، فقط شامل یک جنس به نام مورینگا و مرکب از معدودی انواع درختی است و دارای خواص دارویی فراوان می‌باشد.» (بانژاد و همکاران، 1391 : 83)
« انور و همکاران (2005) بیان داشتند، دو گونه از چهارده گونه جنس مورینگا در ایران حضور دارد که یکی از آنها به نام گز روغنی، گز روغن یا گازرخ (Moringa peregrina) به عنوان دومین گونه مهم از این جنس بعد از گونه lamark Moringa Oleifera شناخته شده است. قهرمان (2001) بیان داشته گونه M. peregrine به دلیل داشتن مقادیر زیاد روغن در بذر و نیز شباهت‌های ظاهری آن به درخت گز، به گز روغنی مشهور شده است. این گونه یکی از گونه‌های قابل رویش در مناطق گرمسیری و بیابانی است که در عرصه وسیعی از مناطق جنوب شرقی کشور، در استان‌های هرمزگان و سیستان و بلوچستان پراکنش دارد» (اسدی کرم و همکاران ، 1392 : 175-174)
«به گزارش میرزایی ندوشن و اسدی کرم (2010)، کاربردهای وسیعی برای گونه‌های مختلف مورینگا ارائه شده است. خواص متعدد گزارش شده برای برخی از گونه‌های این جنس ازجمله گونه‌های M. oleifera و M. peregrinaبسیاری از کشورهایی که هیچ یک از گونه‌های مورینگا را به صورت بومی ندارند، بر آن داشته است تا اقدام به وارد کردن یکی از این گونه‌ها نموده و آن را در نظام تولید کشاورزی و باغبانی خود قرار دهند.» (اسدی کرم و همکاران ، 1392 : 175)
« فاحی (2005) گزارش داده است، خواص متعددی به فـرآورده­هـای حاصـل از درختـان خانواده مورینگاسه نسبت داده شـده اسـت کـه بـه دلیـل وجود ترکیبهـایی همچـون نیازیمیـسین ] (Niazimicin)... [ و مقـادیر زیـادی از ویتامین‌های گروه B ،ویتـامین C ،مقـادیر بـالای آهـن، کلسیم، پتاسیم و همچنین بتاکاروتن مـی­باشـد . اصغری و همکاران (2011) دریافتند بیشتر اجزای رویشی و زایشی این دو گونه به شکل‌های مختلفی به عنوان دارو، برای درمان بیماری‌های مختلف، ازجمله درد مفاصل، التهاب و ده‌ها کاربرد دیگر دارویی و همچنین به عنوان ماده غذایی و صنعتی مورد استفاده قرار می‌گیرد.» (اسدی کرم و همکار ان ،1389 :169)
«گز روغنی یک درختچه بیابانی است که در مناطقی با بارندگی بسیار ناچیز رویش داشته و ارزش غذایی، دارویی، زیست محیطی، صنعتی و اقتصادی زیادی دارد. از نظر مواد غذایی، پروتئین حاصل از اندام های رویشی و اثرات متعدد دارویی مطالعات گسترده‌ای بر روی گونه‌های مختلف این جنس صورت گرفته است .» (اسدی کرم و همکاران، 1392 :175)
«این گونه درختچه‌ای بومی با ارزش در سطحی قریب به یک میلیون هکتار در مناطق کوهستانی و تپه ماهوری جنوب شرق ایران، از بشاگرد هرمزگان تا مرز پاکستان گسترش دارد.» (کنشلو و همکاران،1392 : 1)
«گز روغن به دلیل ارزش‌های دارویی و تغذیه ای فراوان به درخت معجزه یا معجزه طبیعت لقب گرفته است. این گیاه منبعی غنی از پروتئین‌ها، ویتامین‌ها، بتاکاروتن، اسیدهای آمینه و فنولیک‌های مختلف است که از اعصار و قرون گذشته توسط ساکنان محلی مورد استفاده های مختلف قرار می گرفت. این‌گونه تاکنون بیشتر به دلیل بذر مملو از روغنش در کانون توجه ساکنان محلی بوده ولی ظرفیت‌ها و قابلیت‌های بالقوه‌ای دارد.» (میرزایی ندوشن، 1397 : 16)
« گد ال هک (2018) مشخص کرده است، یکی از ارزشمندترین ویژگی­های مورینگا خاصیت ایجاد ایمنی در بدن است که به تازگی توسط برخی از محققان مطرح شده است. ضمن اینکه حتی مصرف دُزهای بالای مواد گیاهی حاصل از گز روغن، بدون هیچ‌گونه عارضه‌هایی توصیه شده است.» (میرزایی ندوشن، 1397 : 17)
«از مورینگا پرجنریا در مبازره علیه سوء تغذیه به ویژه در بین کودکان و مادران شیرده استفاده گسترده‌ای می­شود. همچنین به عنوان آنتی بیوتیک ، کاهش دهنده فشار خون ، ضد اسپاسم ،ضد التهاب ، پایین آورنده کلسترول خون ،کاهش دهنده قند خون و درمان عفونت مجاری ادراری مورد استفاده قرار می­گیرد. همچنین تصفیه آب اشامیدنی یکی دیگر از کاربردهای این گیاه در صنعت است.» (اسدی کرم و همکاران ، 1389 : 175)
«کلیمن و همکاران (2008) نشان داده‌اند، روغن بذر این گونه کیفیتی در حد روغن زیتون دارد که علاوه بر کاربردهای تغذیه­ای-دارویی، به علت مقاومت در برابر حرارت های بالا، در صنایع عطرسازی، ساعت سازی و خودروسازی نیز مورد توجه است. همانطورکه زیتون در مناطقی از کشور سبب اشتغال و درآمدزایی شده است گز روغن هم می­تواند موجب اشتغال و درآمدزایی زیادی در جنوب شرقی کشور شود.» (میرزایی ندوشن، 1397 : 16)
«علاوه بر گز روغن، گونه دیگری از این جنس مورینگا به نام اولیفرا به تازگی وارد کشور ما شده و در مناطق جنوب و جنوب شرقی کشور استقرار مناسبی یافته است تحقیقات انور و همکاران (2007) نشان داده است، این گونه دارای فهرستی از عناصر مهم غذایی و معدنی بوده و به عنوان منبعی غنی از پروتئین‌ها، ویتامین‌ها، بتاکاروتن، اسیدهای آمینه و فنولیک­های مختلف شناخته شده است » (میرزایی ندوشن، 1397 : 16)
«گونه اولیفرا در اصل بومی هند شمالی و معروف‌ترین گونه در بین گونه‌هاست. این درخت که نسبت به خشکی مقاوم است هم در نواحی خشک و نیمه خشک و هم در نواحی مرطوب رشد می­کند. کتایون و همکاران (2005) گزارش کردند، در بعضی از بخش‌های هند و آفریقا غلاف­ها، برگ‌ها و گل­های این درخت به عنوان یک منبع غذایی به کار می­روند. برگ‌های این درخت سرشار از ویتامین‌ها، مواد غذایی و پروتئین‌ها است . روغن استخراج شده از دانه‌های این درخت دارای 73 درصد اولئیک اسید است و جهت پخت و پز و روغن کاری به کار می‌رود. مورینگا الیفرا به سرعت رشد کرده و ارتفاع آن در یک سال به بیش از 4 متر می­رسد و ارتفاع نهایی این درخت 6 تا 15 متر است» (بینا و همکاران ،1386 : 25)
«به گزارش استینیتز و همکاران (2009) سالهاست که گونه M. oleifera در مناطق مختلف جهان جهت بهره‌برداری در زمینه‌های متفاوت مورد کشت کار قرار گرفته است و گفته می‌شود این تنها گونه جنس مورینگا است که به طور مصنوعی کشت و کار می­شود» ( اسدی کرم و همکاران، 1392 :175)
«تحقیقات میرزایی ندوشن و اسدی کرم (2010) نشان داده است که ، از آنجا که شاخه­های درختان این گونه بسیار شکننده بوده و به راحتی از درخت جدا می­شوند، برداشت بذر از درخت به شکستن شاخه‌های آن منجر می­شود به نحوی که پایه‌هایی که در دشت‌ها و اراضی نزدیک به روستاها قرار داشته­اند از بین رفته و پایه­های بالغ این گونه اغلب به ارتفاعات و مناطق صعب‌العبور پناه برده­‌اند. موجودیت این گونه در سایر رویش‌گاهای آن نیز در معرض خطر قرار گرفته است. ازاین رو شناخت کامل این گونه از جنبه‌های مختلف زیستی و دستیابی به روش‌های مختلف تولید بهینه نهال به ویژه نهال­هایی با قابلیت­های ژنتیکی بالا می‌تواند در توسعه آن کمک شایانی بنماید. (اسدی کرم و همکاران، 1392: 175)
«فقر شدید ساکنین مناطق رویشی این گونه و نیاز مبرم آنها به بهره‌برداری از گیاهان منطقه ، موجب شده است که تقریبا تمامی میوه‌های این درختان برای مصارف خوراکی چیده شود . همچنین به دلیل کاربردهای متعدد ، بذر این گونه توسط ساکنین محلی برداشت و به کشورهای عربی جنوب خلیج فارس نیز صادر می­گردد. در حالی که به دلایل مختلف ازجمله از بین رفتن پرندگان منطقه، تولید میوه در این درختان کاهش یافته است.» (اسدی کرم و همکاران،1398 : 170)
«با وجود استفاده گسترده‌‎ای که از این گونه‌ها در پزشکی، صنعت و کشاورزی می توان نمود ولی تا کنون در کشور کمتر مورد توجه بوده و در معرض خطر نابودی‌ست. عوامل متعددی سبب از بین رفتن پایه‌های گز روغن می­شود که در بیشتر آنها انسان رکن اصلی را برعهده دارد. » (میرزایی ندوشن، 1397 : 19)
«تشکیل باغ الگویی از مورینگا اولیفرا و مشاهدات مردم از اینکه می­توان باغی را احداث کرد که ضمن داشتن کمترین توقع از نظر نهادهای مورد نیاز، محصول زیادی هم تولید می­کند، باعث می‌شود 1-افراد به تشکیل چنین با غهایی ترغیب می­شوند. 2- از این باغهای الگویی میتوان به عنوان باغ مادری این گونه نیز استفاده کرد تا برای تأمین مواد رویشی مورد نیاز در تکثیر پایه­های برتر مورد استفاده قرار گیرد. 3- در میان مدت میتواند سبب اشتغال بسیاری از جوانان و اهالی جویای کار شود و از تبعات بیکاری در منطقه بکاهد. 4 – دست اندازی مردم به رویشگاه های طبیعی به شدت کاهش پیدا می­کند. همچنین نقش یکی از عوامل اصلی فرسایش رویشگاهی این گونه که اثر مرگباری در از بین رفتن پایه­های آن در ارتفاعات پایین داشته است، کمرنگ می­شود. 56 - بخشی از نیاز کشور به روغن نیز میتواند از محتوای 30 تا40 درصدی روغن بذر این گونه تأمین شود. 6 - رویشگاه­های اولیه این گونه احیا می­شود. (میرزایی ندوشن، 1397 :21)
منابع:
اسدی کرم، ف و دیگران . (1392). «بررسی شاخه زایی در تعدادی از جمعیت های گز روغنی (Moringa peregrina )». تحقیقات ژنتیک و اصلاح گیاهان جنگلی و مرتعی ایران. شماره 21 :صص 182- 174.
میرزایی ندوش، ح. (1397). «گز روغن؛ بیم از غفل تها، امید به ظرفیت­ها». طبیعت ایران شماره 3. صص21- 16.
اسدی کرم، ف و دیگران. ( 1389) . «بررسی تنوع درون و بین جمعیت­های مختلف گز روغنی Moringa peregrina (Forssk.) Fiori ) در رویش بذر نارس». تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران. شماره26. صص 184- .168
کنشلو، ه و دیگران. ( 1392). «گز روغنی چشم اندازی جدید در باغبانی دیم در جنوب شرق کشور». پایگاه سیویلیکا: https://www.civilica.com/Paper-HORTISYMP01-HORTISYMP01_122.html
بینا، ب و دیگران . (1386). «مقایسه کارایی عصاره دانه مورینگا اولیفرا و پلی آلمینیوم کلراید در حذف کدورت آب». آب و فاضلاب. شماره 61. صص 33-24.
یادگاری، ه و دیگران. (1397). درختان و درختچه های دارویی. ج 1. تهران: آموزش و ترویج کشاورزی.
بانژاد،ح . و دیگران . (1391). «ارزیابی عملکرد پودر دانه های مورینگا پرگرینا در تصفیه فاضلاب خانگی.» آب و فاضلاب. شماره1. صص 92-84
انتهای پیام


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

بیانیه جمهوری اسلامی ایران در هفتمین اجلاس توسعه پایدار آسیا و اقیانوسیه قرائت شد

مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی گیلان تاکید کرد: الزام دستگاه های اجرایی استان نسبت به ورود و ثبت اطلاعات اشتغال در سامانه رصد

مدیر توسعه کارآفرینی و اشتغال گلستان خبر داد: بهره مندی 625 فارغ التحصیل دانشگاهی از طرح کارورزی

دستور دادستان گرمه برای رفع مشکلات کنارگذر این شهرستان

طراحی و اجرای یک رویداد جهانی در جزیره کیش

لذت بچه‌دار شدن در پدر و مادرها ترویج یابد/ 48.9 درصدنرخ تمایل به فرزندآوری درزنان خراسان‌شمالی

دمای هوای مشهد تا پایان هفته 34 درجه خواهد بود

سوگ بی آغوش

امام جمعه بیرجند: فرصت دادن به جوانان باعث پیشرفت می‌شود

آمادگی نیروهای مسلح ایران برای دیگر کشورها تهدید نیست

مجلس یازدهم؛ نگاه‌های 4 ساله یا رویکردهای 40 ساله

دستگیری عاملان جنایت رگباری در کلبه جنگلی

تاریخ عقدنامه ازدواج فرزندان از اول فروردین 98 محاسبه می شود

جزئیات دستگیری سازنده کلیپ صیغه کودکان

امکان اسکان محدود دانشجویان در خوابگاه‌های دانشگاه فردوسی

اماکن تاریخی خراسان جنوبی بازگشایی شد

پرندگان مهاجر میهمانان خوان نعمت خراسان رضوی

آب سد شهید پارسا برای اراضی کشاورزی سرایان رهاسازی شد

تالارهای خراسان شمالی همچنان بسته است

وجود 37 قلاده پلنگ در پارک ملی تندوره

ناکامی قاچاقچیان در انتقال 205 کیلوگرم تریاک

بیماران اوتیسمی؛ افرادی که هیچ گاه به حق خود نرسیدند

همه‌گیری کرونا و تحول فناوری لباس‌های هوشمند

نظام قدرتمندتر از گذشته در برابر دشمن ایستاده است

مبارزه با ملخ در خراسان رضوی به هزار و 390 هکتار رسید

فراوری کشاورزی از صنایع اولویت‌دار در خراسان جنوبی است

ثبت روستای کنگ در فهرست آثار ملی کشور

اهداء خون در خراسان جنوبی 22 درصد کاهش یافت

ثبت ملی آبشار رزداب خواف

قطار شهری مشهد با رعایت چه اصولی فعال شد؟

کروناویروس در چه مدت‌زمانی با نور خورشید غیرفعال می‌شود؟

کنترل رعایت فاصله‌گذاری اجتماعی با کمک هوش مصنوعی در بلژیک

رانندگان بازنشسته بخوانند

کرونا 1500 واحد صنفی سبزوار را برای همیشه تعطیل کرد

پذیرش بیماران غیر کرونایی در بیمارستان امام رضا (ع) مشهد از سر گرفته می‌شود

ثبت روستای کنگ در در فهرست آثار ملی کشور

خبر خوش مسئولان برای رانندگان/فعالیت دوباره بازنشستگان در جاده

2200 روستایی در طبس از خدمات کاروان های سلامت بهره مند شدند

سهم خراسان رضوی از تسهیلات کرونایی کارفرمایان چه قدر است؟

امتحانات دانشگاه بیرجند چگونه برگزار می‌شود؟

آفت شیرین!

قانون کاداستر چه کمکی به منابع طبیعی می‌کند؟

آینده‌نگری از پیش‌دبستانی تا دانشگاه

موقوفات و درمان بحران‌های جامعه

تخریب منابع طبیعی و زوال تنوع زیستی

برخی فعالیت‌های ورزشی در خراسان رضوی از سر گرفته شد

ضرورت استفاده شهروندان از ماسک در قطار شهری

غلظت آلاینده‌ها در هوای امروز مشهد افزایش یافته است

توضیحات روابط عمومی محیط زیست در خصوص آتش سوزی جنگل‌های گچساران

تجهیزات محیط بانان به روز می شود تجهیزات محیط بانان به روز می شود