پیام خراسان

آخرين مطالب

پخت "نان یوخا" در خراسان شمالی؛ مهارتی که میراث ملی شد فرهنگي

پخت "نان یوخا" در خراسان شمالی؛ مهارتی که میراث ملی شد
  بزرگنمايي:

پیام خراسان - ایسنا/خراسان شمالی بیش از ده‌ها نوع نان سنتی در مناسبت‌های مختلف در شهر و روستاهای خراسان شمالی طبخ می‌شود، این نان‌ها به دلیل ماندگاری، عطروطعم ویژه، به‌عنوان سوغات به دیگر مناطق نیز فرستاده می‌شود. نان یوخا یکی از آن‌ها است که مهارت پخت آن به‌عنوان میراث ناملموس، به ثبت ملی نیز رسیده است.

با گذشت زمان و ماشینی شدن کارها، هنوز هستند زنان عشایر و روستایی که با دست پرمهر خودشان برای خانواده نان داغ درست می‌کنند، انواع نان‌های محلی و خوش‌طعمی که زنان با الهام از استعداد، ذوق و هنر خانگی خود، آن‌ها را برای مصرف خانواده و یا به مناسبت‌های مختلف ازجمله نوروز، عروسی و عزا پخت می‌کنند.
در فرهنگ بومی مردم خراسان شمالی پخت نان تا پیش از دست‌یابی به فناوری جدید از تنوع بسیاری برخوردار بوده است و تهیه و پخت نان‌های محلی، نشانگر ذوق، استعداد و توانمندی زنان است که به‌عنوان هنر خانگی از نسل‌های قبل به میراث برده‌اند.
قدمت نان‌های موجود در سطح استان به تاریخچه و قدمت قومیت‌های آن بستگی دارد و تهیه و پخت این نان‌ها در طول زمان کامل‌تر شده. فطیر، نان قتلمه، فتیر چریشی، نان چوزمه، قطاب، کماج، فطیر جزلاغ، نان بیشمه و نان یوخا ازجمله نان‌های سنتی و محلی خراسان شمالی است.
نان یوخا یکی از سنتی‌ترین نان‌های مردم غلامان در شهرستان راز و جرگلان که به‌عنوان میراث ناملموس به ثبت ملی رسیده است، به شیوه‌ای متفاوت و سنتی تهیه و در طول سال یک‌بار و آن‌هم در زمان عید فطر پخت می‌شود.
پس از تهیه خمیر آن را به مدت 10 ساعت استراحت می‌دهند تا خوب ور‌آید و پس‌ازاین مدت از آن چونه گرفته و برای تهیه یوخا استفاده می‌کنند. با توجه به اینکه خمیر نان باید بسیار نازک باشد از یک وسیله چوبی به نام اخلو برای این کار استفاده می‌کنند و وقتی خمیر به حالت موردنظر رسید آن را روی ساج قرار می‌دهند تا پخته شود.
ساج یک قطعه فلزی همانند سپر جنگجویان است که روی اجاق قرار می‌دهند تا کاملاً داغ شود. حرارت آن به حدی است که به‌محض پهن شدن خمیر روی سطح محدب آن، ظرف چند دقیقه نان پخته می‌شود.
بعد از پخته شدن نان، آن را به‌صورت داغ در درون سینی گذاشته و روی نان را آغشته به مخلوط گرم شده روغن گوسفندی و زعفران می‌کنند و به‌صورت دوتایی بر روی‌هم قرار داده و سپس دو لبه هر نان را به هم می‌رسانند و بر روی‌هم قرار داده و در مرحله آخر بسته‌بندی می‌شود.
شکل ظاهری این نان به شکل دایره و قطر تقریبی 30 سانتی‌متر و به ضخامت 3 الی 4 میلی‌متر است و فقط برای مراسم شادی طبخ می‌شود.
نان‌های سنتی و بومی از مظاهر فرهنگی هر منطقه‌ای است
علی حسین پناه کارشناس مردم‌شناسی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان شمالی دراین‌باره در گفت و گو با ایسنا گفت: ازآنجایی‌که نان‌های سنتی و بومی یکی از مظاهر فرهنگی با ارزش هر کشوری محسوب می‌شود، حفظ و شناساندن مهارت پخت نان مانند هر کار فرهنگی و تاریخی از اهمیت فوق‌العاده برخوردار است.
وی افزود: بیش از ده‌ها نوع نان سنتی در مناسبت‌های مختلف در شهر و روستاهای استان خراسان شمالی طبخ می‌شود. اهالی به کیفیت نان و استفاده از مواد افزودنی و زیباسازی ظاهر با ایجاد نقوش اهمیت خاص می‌دهند. نان‌های پخت شده در این استان به دلیل ماندگاری، عطروطعم ویژه به‌عنوان سوغات به دیگر مناطق نیز فرستاده می‌شود.
حسین پناه از بین رفتن انگیزه برای انتخاب و یا حفظ تهیه نان‌های محلی در میان نسل جوان و همچنین فن‌آوری جدید تهیه نان و جایگزینی ماشین‌های مدرن نانوایی با تنور گِلی قدیمی و نیز تبدیل‌شدن قدح‌های سفالی قدیمی به ماشین‌های خمیرگیر را ازجمله آسیب‌ها در حفاظت از این میراث ناملموس برشمرد.
وی گفت: با توجه به توانایی‌ها و پتانسیل‌های موجود در صنعت نان محلی و سنتی استان خراسان شمالی، تقویت و سازمان‌دهی این صنعت، در تمامی ابعاد بهینه‌سازی سامانه‌های تولید، بسته‌بندی، بازاریابی و حمل‌ونقل، موضوعی ضروری به نظر می‌رسد.
حفظ و ارتقاء هویت تاریخی و فرهنگی استان با شناسایی و معرفی میراث معنوی
علی مستوفیان، معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان شمالی نیز با اشاره به اقدامات حفاظتی به‌منظور ترویج میراث معنوی استان، بر برنامه‌ریزی، شناسایی و معرفی ارزش‌های میراث معنوی و طبیعی در راستای حفظ و ارتقاء هویت تاریخی–فرهنگی آن‌ها تأکید کرد.
مستوفیان دراین‌باره گفت: پرونده ثبتی میراث ناملموس مهارت پخت "نان یوخا" توسط شورای ثبت استانی این اداره کل مطرح و پس از بررسی محتویات پرونده و بحث و تبادل‌نظر، درنهایت در تیرماه امسال با شماره 1915 در فهرست میراث ناملموس ملی به ثبت رسید.
وی عنوان کرد: برای معرفی و احیای این اثر معنوی، برگزاری جشنواره نان سنتی و محلی در شهرستان راز و جرگلان، استفاده از نان‌های محلی در مراسم‌ها به‌ویژه در سال قمری (عید فطر)، احداث کارگاه‌های تولید نان‌های محلی در سطح استان و شرکت تولیدکنندگان نان‌های محلی در نمایشگاه و همایش‌های داخلی و خارجی پیشنهاد می‌شود.
انتهای پیام


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

"قارلاواج" عنوان بهترین فیلم مستند جشنواره بین المللی راه ابریشم ترکیه را از آن کرد

23 و 24 آذرماه؛ حضور هنرمندان خراسان شمالی در نمایشگاه فرهنگی وهنری کشور ترکمنستان

تحصیل 15.58 درصد از دانش آموزان خراسان شمالی در در مدارس غیردولتی

صفحه اول روزنامه‌های خراسان رضوی 20 آذر ماه 98

شب آرام رضا رشیدپور در تلویزیون! + عکس

یک قرن وقف آب در بیرجند

تحصیل 15.58درصد از دانش آموزان خراسان شمالی در در مدارس غیردولتی

"نقی معمولی" پایتخت در انتخابات بهارستان چه می کند؟! + عکس

نگاهی به کتاب «مبانی جامعه‌شناسی؛ مفاهیم و گزاره‌های پایه»

کاوش باستانی در خراسان جنوبی 320 میلیون تومان اعتبار مصوب دارد

قدم‌های آخر برای افتتاح بزرگترین کتابخانه دیجیتال فهارس رضوی

منشور همکاری 20 استان در نمایشگاه سراسری صنایع دستی امضا شد

نتوانستیم شیعه را به دنیا معرفی کنیم

جلسه شورای هماهنگی ثبت وقایع حیاتی برگزار گردید

33 هزار شیء تاریخی از موزه ملی در مشهد به نمایش درآمد

برگی تازه از دفتر هنرهای تجسمی خراسان رضوی

منشور همکاری بین 20 هنرمند از سراسر کشور به امضا رسید

تعطیلی یک روزه مدارس، آنفلوآنزا را درمان نمی کند

مهلت ارسال آثار به جشنواره کویر و زندگی دهم بهمن است

عناوین روزنامه‌های 19 آذر در خراسان رضوی در نوزدهم آذر

مشارکت صنعتگران خراسان شمالی در 13 نمایشگاه سراسری صنایع‌دستی

کاوه آفاق و بهاره رهنما در نمایش "راه پله" + عکس

سرخط مطبوعات 18 آذر خراسان جنوبی

چه سریال هایی برای نوروز 99 ساخته می شوند؟ + عکس

دوره تربیت مربی آشنایی و انس کودکان با قرآن برگزار می‌شود

عناوین روزنامه‌های خراسان رضوی در هجدهم آذر

مشاهیر خراسان جنوبی؛ سرمایه‌ای ارزشمند اما ناشناخته

عناوین روزنامه‌های خراسان رضوی در نوزدهم آذر

میزبانی تماشاخانه شمس بجنورد از "پسر ایبسن"

ثبت 2 میراث صنعتی خراسان شمالی در فهرست آثار ملی

شقایق دهقان به "نون خ" سعید آقاخانی پیوست + جدیدترین تصاویر

سرخط مطبوعات 17 آذر خراسان جنوبی

‌علاقمندان شیروانی آموزش فیلم سازی را فرا گرفتند

مدارس کوهرنگ و فارسان، امروز تعطیل است

عناوین روزنامه‌های خراسان رضوی در هفدهم آذر

با تدریس فیلم ساز فعال خراسان شمالی؛ علاقمندان شیروانی آموزش فیلم سازی را فرا گرفتند

تشکیل جلسه کمیته فنی یادمان شهدای گمنام شهر سربیشه

برگزاری مراسم بدرقه دانش آموزان شهرستان سربیشه به مناطق عملیاتی هشت سال دفاع مقدس

فَرَت بافی؛ هنری با قدمت چند صدساله در خراسان شمالی

آثار ملی خراسان جنوبی به 900 اثر رسید

حضرت معصومه(س) در آینه کتاب

اقتباسی آزاد از «آنتیگون» در مشهد به روی صحنه رفت

ارتباط دانش‌آموزان 70 مدرسه با یک بانوی خیر

دانشجویان پیشروترین قشر جامعه در آگاهی بخشی بوده‌اند

سرخط مطبوعات 16 آذر خراسان جنوبی

برندهای صنایع دستی خراسان جنوبی معرفی شود

مدارس قزوین، شنبه و یکشنبه تعطیل است

عناوین روزنامه‌های خراسان رضوی در شانزدهم آذر

تشکیل کمیته اسکان ستاد برگزاری مسابقات جهانی کشتی در خراسان شمالی

9 پروژه زیرساختی بخش گردشگری در خراسان شمالی احداث شد