پیام خراسان

آخرين مطالب

پخت "نان یوخا" در خراسان شمالی؛ مهارتی که میراث ملی شد فرهنگي

پخت "نان یوخا" در خراسان شمالی؛ مهارتی که میراث ملی شد
  بزرگنمايي:

پیام خراسان - ایسنا/خراسان شمالی بیش از ده‌ها نوع نان سنتی در مناسبت‌های مختلف در شهر و روستاهای خراسان شمالی طبخ می‌شود، این نان‌ها به دلیل ماندگاری، عطروطعم ویژه، به‌عنوان سوغات به دیگر مناطق نیز فرستاده می‌شود. نان یوخا یکی از آن‌ها است که مهارت پخت آن به‌عنوان میراث ناملموس، به ثبت ملی نیز رسیده است.

با گذشت زمان و ماشینی شدن کارها، هنوز هستند زنان عشایر و روستایی که با دست پرمهر خودشان برای خانواده نان داغ درست می‌کنند، انواع نان‌های محلی و خوش‌طعمی که زنان با الهام از استعداد، ذوق و هنر خانگی خود، آن‌ها را برای مصرف خانواده و یا به مناسبت‌های مختلف ازجمله نوروز، عروسی و عزا پخت می‌کنند.
در فرهنگ بومی مردم خراسان شمالی پخت نان تا پیش از دست‌یابی به فناوری جدید از تنوع بسیاری برخوردار بوده است و تهیه و پخت نان‌های محلی، نشانگر ذوق، استعداد و توانمندی زنان است که به‌عنوان هنر خانگی از نسل‌های قبل به میراث برده‌اند.
قدمت نان‌های موجود در سطح استان به تاریخچه و قدمت قومیت‌های آن بستگی دارد و تهیه و پخت این نان‌ها در طول زمان کامل‌تر شده. فطیر، نان قتلمه، فتیر چریشی، نان چوزمه، قطاب، کماج، فطیر جزلاغ، نان بیشمه و نان یوخا ازجمله نان‌های سنتی و محلی خراسان شمالی است.
نان یوخا یکی از سنتی‌ترین نان‌های مردم غلامان در شهرستان راز و جرگلان که به‌عنوان میراث ناملموس به ثبت ملی رسیده است، به شیوه‌ای متفاوت و سنتی تهیه و در طول سال یک‌بار و آن‌هم در زمان عید فطر پخت می‌شود.
پس از تهیه خمیر آن را به مدت 10 ساعت استراحت می‌دهند تا خوب ور‌آید و پس‌ازاین مدت از آن چونه گرفته و برای تهیه یوخا استفاده می‌کنند. با توجه به اینکه خمیر نان باید بسیار نازک باشد از یک وسیله چوبی به نام اخلو برای این کار استفاده می‌کنند و وقتی خمیر به حالت موردنظر رسید آن را روی ساج قرار می‌دهند تا پخته شود.
ساج یک قطعه فلزی همانند سپر جنگجویان است که روی اجاق قرار می‌دهند تا کاملاً داغ شود. حرارت آن به حدی است که به‌محض پهن شدن خمیر روی سطح محدب آن، ظرف چند دقیقه نان پخته می‌شود.
بعد از پخته شدن نان، آن را به‌صورت داغ در درون سینی گذاشته و روی نان را آغشته به مخلوط گرم شده روغن گوسفندی و زعفران می‌کنند و به‌صورت دوتایی بر روی‌هم قرار داده و سپس دو لبه هر نان را به هم می‌رسانند و بر روی‌هم قرار داده و در مرحله آخر بسته‌بندی می‌شود.
شکل ظاهری این نان به شکل دایره و قطر تقریبی 30 سانتی‌متر و به ضخامت 3 الی 4 میلی‌متر است و فقط برای مراسم شادی طبخ می‌شود.
نان‌های سنتی و بومی از مظاهر فرهنگی هر منطقه‌ای است
علی حسین پناه کارشناس مردم‌شناسی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان شمالی دراین‌باره در گفت و گو با ایسنا گفت: ازآنجایی‌که نان‌های سنتی و بومی یکی از مظاهر فرهنگی با ارزش هر کشوری محسوب می‌شود، حفظ و شناساندن مهارت پخت نان مانند هر کار فرهنگی و تاریخی از اهمیت فوق‌العاده برخوردار است.
وی افزود: بیش از ده‌ها نوع نان سنتی در مناسبت‌های مختلف در شهر و روستاهای استان خراسان شمالی طبخ می‌شود. اهالی به کیفیت نان و استفاده از مواد افزودنی و زیباسازی ظاهر با ایجاد نقوش اهمیت خاص می‌دهند. نان‌های پخت شده در این استان به دلیل ماندگاری، عطروطعم ویژه به‌عنوان سوغات به دیگر مناطق نیز فرستاده می‌شود.
حسین پناه از بین رفتن انگیزه برای انتخاب و یا حفظ تهیه نان‌های محلی در میان نسل جوان و همچنین فن‌آوری جدید تهیه نان و جایگزینی ماشین‌های مدرن نانوایی با تنور گِلی قدیمی و نیز تبدیل‌شدن قدح‌های سفالی قدیمی به ماشین‌های خمیرگیر را ازجمله آسیب‌ها در حفاظت از این میراث ناملموس برشمرد.
وی گفت: با توجه به توانایی‌ها و پتانسیل‌های موجود در صنعت نان محلی و سنتی استان خراسان شمالی، تقویت و سازمان‌دهی این صنعت، در تمامی ابعاد بهینه‌سازی سامانه‌های تولید، بسته‌بندی، بازاریابی و حمل‌ونقل، موضوعی ضروری به نظر می‌رسد.
حفظ و ارتقاء هویت تاریخی و فرهنگی استان با شناسایی و معرفی میراث معنوی
علی مستوفیان، معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان شمالی نیز با اشاره به اقدامات حفاظتی به‌منظور ترویج میراث معنوی استان، بر برنامه‌ریزی، شناسایی و معرفی ارزش‌های میراث معنوی و طبیعی در راستای حفظ و ارتقاء هویت تاریخی–فرهنگی آن‌ها تأکید کرد.
مستوفیان دراین‌باره گفت: پرونده ثبتی میراث ناملموس مهارت پخت "نان یوخا" توسط شورای ثبت استانی این اداره کل مطرح و پس از بررسی محتویات پرونده و بحث و تبادل‌نظر، درنهایت در تیرماه امسال با شماره 1915 در فهرست میراث ناملموس ملی به ثبت رسید.
وی عنوان کرد: برای معرفی و احیای این اثر معنوی، برگزاری جشنواره نان سنتی و محلی در شهرستان راز و جرگلان، استفاده از نان‌های محلی در مراسم‌ها به‌ویژه در سال قمری (عید فطر)، احداث کارگاه‌های تولید نان‌های محلی در سطح استان و شرکت تولیدکنندگان نان‌های محلی در نمایشگاه و همایش‌های داخلی و خارجی پیشنهاد می‌شود.
انتهای پیام


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

دیدار مسئولان محیط زیست استان کرمانشاه با خانواده شهید احسان عزیزی

آتش سوزی منطقه حفاظت شده خائیز مهار شد

آغاز ساخت هزار نیروگاه خورشیدی برای مددجویان خراسان شمالی

تامین برگ توت؛ مشکل اصلی نوغانداری خراسان رضوی

ریشه شایعات انتشار اخبار ناصحیح است

کیفیت هوا در 5 منطقه مشهد پاک است

تعطیلی 1833 واحد صنفی توزیع مواد غذایی متخلف در مشهد

درخواست نماینده مردم مشهد از شهرداری برای عدم افزایش قیمت بلیت اتوبوس و مترو

10درصد بازرسی های یزد به معادن اختصاص می یابد

ادعای پزشکان ایتالیایی درباره کرونا/ ویروس یا باکتری، مسئله این است!

میکسر جان کارگر جوان را گرفت

کاهش 7 درصدی بودجه کمیته امداد خراسان شمالی در سال 99

مراسم ارتحال امام در مصلی بجنورد برگزار می‌شود

ظرفیت حج تمتع خراسان شمالی تکمیل شد/اعزام‌ها از تیرماه

افزایش ساخت و ساز غیرمجاز در روستاهای گناباد به یک معضل تبدیل شده است

وزش باد در خراسان رضوی ادامه دارد

مراکز جامع درمان اعتیاد استان البرز آماده بهره برداری شد

باید از بازار بورس برای واحدهای تولیدی و اقتصادی خراسان رضوی استفاده کنیم

برنامه‌های سالگرد ارتحال امام خمینی(ره) در خراسان رضوی مجازی برگزار می‌شود

مراسم بزرگداشت 14 و 15 خرداد در مساجد خراسان جنوبی برگزار می‌شود

شورای هماهنگی خدمات بهداشتی جامعه کار و تولید هرمزگان به عنوان برتر کشوری انتخاب شد

آموزش مجازی، چالشی با تاثیرات مثبت

عامل گرانی گوشت، خروج دام از خراسان رضوی است

راه‌اندازی بخش جراحی قلب اطفال بیمارستان فوق تخصصی رضوی

زایشگاه یوز ایران محیط‌بان کم دارد

35 هزار خانوار روستایی خراسان شمالی هیچ نوع بیمه‌ای ندارند

معامله سکه در بازار مشهد رونق گرفت

فعالیت سامانه تلفنی 141 راهداری خراسان رضوی استانی شد

ششمین دوره جشنواره فیلم کوتاه دانش آموزی «مدرسه» برگزار می شود

چهاردهمین رسته کسب و کارهای آسیب دیده از بیماری کرونا تعیین و ابلاغ شد

تشدید نظارت بر شرکت‌های بازاریابی شبکه‌ای در خراسان جنوبی

4820 بسته معیشتی ماه رمضان بین نیازمندان خراسان جنوبی توزیع شد

قصه ناشاد دانش‌آموزان کاشمری در استفاده از نرم افزار "شاد"

کیفیت هوای مشهد در وضعیت سالم قرار دارد

مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی اردبیل خبر داد: اجرای برنامه مشترک پیشگیری از آسیب های اجتماعی در محیط کار و تولید

تب بالا، مهم ترین علامت بیماری کاوازاکی

پلمب 117 مرکز در خراسان شمالی به علت عدم رعایت پروتکل های بهداشتی

صندوق پژوهش و فناوری خراسان جنوبی افتتاح می‌شود

بناهای غیرمجاز در زمینهای کشاورزی مشهد تخریب شدند

انبار کارخانه تولید مواد خوراکی در مشهد آتش گرفت

عناوین روزنامه‌های دوازدهم خرداد خراسان رضوی

یک دهم از اراضی منطقه حفاظت شده خائیز در آتش سوخت

استعمال قلیان در کلانشهر مشهد همچنان پر طرفدار است

خراسان رضوی 13 هزار خودروی فرسوده حمل کالا و مسافر دارد

بازگشایی 24 ساعته صحن‌های حرم مطهر رضوی

یزدانا گیاه بومی محلی از تیره میخکیان

طرح‌های بزرگ خراسان رضوی از محل صندوق توسعه ملی تامین مالی می‌شوند

راه‌اندازی بخش جراحی قلب اطفال در بیمارستان فوق تخصصی رضوی

غربالگری بیش از 50 هزار خانوار مشهدی در بسیج ملی مبارزه با کرونا

طرحهای بزرگ خراسان رضوی از محل صندوق توسعه ملی تامین مالی می‌شوند