پیام خراسان

آخرين مطالب

/چندمقاله/

"گلرنگ" گیاهی به قدمت تاریخ علمي

"گلرنگ" گیاهی به قدمت تاریخ
  بزرگنمايي:

پیام خراسان - ایسنا/خراسان رضوی شوری یکی از مخرب‌ترین تنش‌های عمده زیست محیطی است که تاثیر منفی بر رشد و متابولیسم گیاه می‌گذارد، بنابراین تنش شوری را می‌توان یکی از علل کاهش قابلیت استفاده اراضی برای تولید محصولات کشاورزی دانست.

با توجه به اینکه شوری و خشکی آب و خاک در کشور ما به عنوان یک مشکل جدی مطرح است و هر روز بر وسعت و اهمیت آن نیز افزوده می‌شود و از آنجایی که در شرایط سخت محیطی، تعداد نسبتاً محدودی از گیاهان می‌توانند به زندگی ادامه دهند؛ بنابراین بررسی و معرفی گونه‌های شورزی با توجه به اقلیم کشورمان ضروری به نظر می‌رسد. به همین منظور ایسنا قصد دارد به معرفی تعدادی از این گونه‌ها منطبق با شرایط آب و هوایی کشور یا استان خراسان بپردازد.
یکی از گیاهان مقاوم به شوری و سازگار با شرایط آب و هوایی کشور که در خراسان کشت می‌شود "گلرنگ" است. با استفاده از پژوهش‌های انجام شده در خصوص این گیاه که در حوزه دارویی و صنعتی می‌تواند بازار مناسبی در داخل و خارج کشور داشته باشد، به معرفی آن می‌پردازیم.
بر اساس پژوهش‌ها، شوری یکی از مخرب‌ترین تنش‌های عمده زیست محیطی است که تاثیری منفی بر رشد و متابولیسم گیاه می‌گذارد. بنابراین تنش شوری را می‌توان یکی از علل کاهش قابلیت استفاده اراضی برای تولید محصولات کشاورزی دانست. همچنین محققان نشان دادند که، غلظت‌های بالای نمک باعث کمبود آب و در نتیجه اختلال در بسیاری از فرآیندهای فیزیولوژیک گیاه می‌شود.
گلرنگ از گیاهان بومی و با ارزش ایران است که از سالیان دور در کشور کشت می‌شود
بر اساس نتایج محققان، گلرنگ به عنوان یکی از گیاهان زراعی و دارویی با تحمل نسبی در شرایط شوری، می‌تواند در رویکرد کشاورزی در شرایط شور موردتوجه قرار گیرد. گلرنگ ( Carthamus tinctorius.L )گیاهی یکساله و از خانواده مرکبان (Asteraceae) است که در گذشته بیشتر برای استخراج ماده قرمزرنگ کارتارمین از گلبرگ‌های آن که در صنعت رنگرزی کاربرد داشته، کشت می‌شد. امروزه با توجه به اصلاح ارقام پر محصول دارای روغن با کیفیت و کمیت قابل توجه، این گیاه به عنوان یکی از گیاهان روغنی در جهان مطرح است. گلرنگ از دیرباز در مناطق خشک و نیمه خشک دنیا از جمله هندوستان و ایران و دیگر نقاط خاورمیانه و شرق آفریقا کشت می‌شده است. همچنین این گیاه از گیاهان بومی و با ارزش ایران است که از سالیان دور در کشور کشت می‌شود. وجود انواع تیپ‌های وحشی که در سراسر کشور پراکنده‌اند نشان از سازگاری بالای این گیاه روغنی به آب و هوای کشور دارد».
گلرنـگ یـک گیـاه متحمـل به خشـکی اسـت
بر اساس این پژوهش، ریشــه گلرنــگ از نــوع راســت و عمــودی اســت. ریشــه‌های جانبــی نیــز بــا گســترش جانبــی می‌تواننــد طولــی تــا 90 ســانتیمتر ایجــاد نماینــد. عمــق ریشــه دوانــی به ‌ویــژه در ریشــه‌های اصلــی بیــن 2 تــا 3 متــر می‌توانــد باشــد. میــزان گســترش ریشــه گلرنــگ بــه عواملــی چــون رطوبــت خــاک، ســاختمان، بافــت، شــوری و میــزان مــواد غذایــی خــاک بســتگی دارد. ریشــه عمیــق گلرنــگ ایــن گیــاه را قــادر می‌ســازد رطوبــت و مــواد غذایــی را از اعمــاق خــاک جـذب نمایـد و ایـن امـر گلرنـگ را بـه یـک گیـاه متحمـل بـه خشـکی تبدیـل نمـوده اسـت».
گلرنگ دارای ترکیبات آنتی‌اکسیدان، ضددرد، ضدالتهاب و ضددیابت است
در مقالات آمده است که عصاره‌ اتانولی گلرنگ یا زعفران کاذب در غلظت‌های مختلف می‌تواند از رشد باکتری‌های سودوموناس و اشرشیا کلی جلوگیری کند. همچنین گلرنگ در طب سنتی به عنوان ملین، ضددرد، ضدتب و پادزهر در مسمومیت‌ها استفاده می‌شود. این گیاه در درمان خونریزی پس از زایمان و پوکی استخوان مفید است. همچنین اخیراً نشان داده شده است که دارای ترکیبات آنتی‌اکسیدان، ضددرد، ضدالتهاب و ضددیابت است».
محققان رنگ‌های طبیعی زردرنگ در آستر بدرقه نسخه‌های خطی مصری و دستورالعمل‌های موجود در متون تاریخ را بررسی کرده‌اند. آنها دریافتند که بیشترین منابع ِ رنگ زرد استفاده شده در طول قرون میانه اسلامی، اسپرک، زردچوبه، گلرنگ و زعفران بوده است و خاصیت ضدمیکروبی مواد مذکور را علیه سه نوع باکتری رایج درموزه‌ای مصری به اثبات رسانده‌اند.
روغن خوراکی گلرنگ به دلیل داشتن درصد بالای اسیدهای چرب غیراشباع، از کیفیت زیادی برخوردار است
در مقالات عنوان شده است: درصد روغن دانه گلرنگ از 20 تا 45 درصد متغیر است .همچنین روغن خوراکی گلرنگ به دلیل داشتن درصد بالای اسیدهای چرب غیراشباع، از کیفیت بسیار خوبی برخوردار است.
روغن دانه گلرنگ در مقایسه با بسیاری از روغن های گیاهی، برتری دارد
محققان دریافته اند که روغن گلرنگ بی بو و بی‌رنگ بوده و به صورت طبیعی مانند روغن آفتابگردان هست. این روغن در صنایع آشپزی برای پخت وپز، به عنوان روغن سالاد و تولید مارگارین کاربرد دارد. روغن گلرنگ از نظر آشپزی با روغن زیتون هم رده هست. این روغن در برخی از ویژگی ها در مقایسه با بسیاری از روغن های گیاهی، برتری دارد. قابلیـت ریشـه‌های گلرنـگ در جـذب آب از اعمـاق خـا ک، نیـاز آبـی کمتـر، قـدرت جوانه زنـی بالاتـر بـذر، بهبـود کمیـت و کیفیـت روغـن دانـه بـا اصلاح نباتـات و به ویـژه وجـود اسـیدهای چـرب لینولئیـک (Linoleic) و الئیـک (Oleic) ایـن دانـه روغنـی را بـه رقیـب توانمنـدی بـرای گیاهـان زراعـی مـورد کشـت در اراضـی کـم بـازده (Marginal) تبدیـل نمـوده اسـت.
پتانسیل گیاه گلرنگ را در تولید علوفه و کنجالـه برای صنعت دامپروری باید مد نظـر داشـد
محققان دریافته‌اند عـلاوه بر تولید روغن، پتانسیل گیاه گلرنگ را در تولید علوفه و مخصوصاً کنجالـه برای صنعت دامپروری نیز باید مد نظـر داشـت. همچنین علوفه تازه گلرنگ از نظر ارزش غذایی با یـک علوفـه مرتعـی خـوب برابـری مـی‌کنـد و از نظـر وزن خشـک تفـاوت چنـدانی بـا یونجـه (medicago sativa L.) ندارد .کنجاله باقی مانده از روغن کشی به عنوان منبع پروتئین در تغذیه دام‌ها به کار می‌رود. کنجاله گلرنگ در حدود 24 درصد پروتئین دارد و حاوی مقادیر زیادی فیبر است. باتوجه به غنای کنجاله گلرنگ از اسیدآمینه متیونین، از آن در صنعت طیور می‌توان استفاده کرد. اخیرا از پروتئین‌های دانه گلرنگ برای تولید مواد دارویی مانند انسولین انسانی استفاده می‌شود».
محققان معتقدند با وجود نقش مهم گیاه گلرنگ در سیستم های زراعی جهان، میزان عملکرد جهانی گلرنـگ بـا تولیـد سـالانه در حـدود 500 هـزار تـن در هکتـار است. با وجود اینکه گلرنگ از گیاهان دنیای قدیم با قدمت کشت 4000 سال است، اما به گزارش (FAO 2016) و بر طبق آمارهای موجود سطح زیر کشت گلرنگ در دنیا، برابر با یک میلیون و یکصد و چهل هزار هکتار است.
به گفته پژوهشگران، همچنین با توجه به اینکه کشت گلرنگ در ایران قدمتی تاریخی دارد و گلرنگ انعطاف پذیری زیادی نسبت به سیستم کشت و فصل رشد از خود نشان می‌دهد و امکان تولید آن در بسیاری از مناطق کشور فراهم است، گلرنگ جزء گیاهان کمتر استفاده شده‌ای تلقی می‌شود که هم اکنون به دلایلی مانند مسائل اقتصادی، فرهنگی و ژنتیکی سطح زیرکشت آن کاهش یافته است.
از آنجایی که میزان مصرف روغن خوراکی در کشور ما بیش از یک میلیون تن در سال بوده و از این مقدار 90 تا 95 درصد از طریق واردات تامین می‌شود که سالانه بیش از یک میلیارد دلار از کشور خارج می‌شود بنابراین توسـعه کشت دانه‌های روغنی از اهمیت زیادی برخوردار اسـت.
منابع:
کوچکی، ع و دیگران . (1397) .«شناسایی و ارزیابی زراعی و اکولوژیک گیاهان فراموش شده در بوم نظام‌های زراعی ایران: 2- معرفی گیاهان کم بهره برداری شده و فراموش شده». مجله بوم شناسی کشاورزی. شماره 2. صص 353-367 .
پاسبان اسلام، ب. (1395). «رهیافت‌های کشت گلرنگ در اراضی کم بازده و لب‌شور حاشیه دریاچه ارومیه» . انتشارات سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی. شماره 148.ص 26.
کریمی، ع.ر و دیگران .(1396). «عملکرد و اجزای عملکرد گلرنگ (.Carthamus tinctorius L) تحت تأثیر کاربرد عناصر کم مصرف و ورمی‌کمپوست در دو منطقه کرمان و بردسیر». نشریه بوم شناسی کشاورزی. شماره 2. صص:519-505.
جمشید مقدم ، م و علیزداه، خ. (1396). «بررسی اثر زمان کشت بر عملکرد، میزان روغن و برخی صفات زراعی ژنوتیپ گلرنگ در مناطق دیم سرد و معتدل سرد». نشریه زراعت دیم ایران. شماره 2. صص: 246-229.
عطارزاده، م و دیگران. (1395). «واکنش کلروفیل، محتوای نسبی آب و پروتئین برگ گلرنگ به تنش شوری و محلول‌پاشی کلسیم، پتاسیم و منگنز». نشریه علمی پژوهشی اکوفیزیولوژی گیاهان زراعی. شماره 37. صص: 269-282.
لطفی، پ و دیگران. (1391). «بررسی تحمل به تنش خشکی در ژنوتیپهای مختلف گلرنگ زراعی(Carthamus tinctorius L)». مجله دانش زراعت. شماره7. صص:14-1.
امیری، ا و دیگران. (1394). «اثر محلول پاشی اسید سالسیلیک و کیتوزان بر عملکرد گیاه گلرنگ در شرایط تنش خشکی». مجله پژوهش‌های گیاهی (مجله زیست شناسی ایران). شماره 4. صص:725-712.
ناصری، ا و دیگران. (1396). «أثیر کیفیت آب آبیاری بر عملکرد و اجزای عملکرد چهار ژنوتیپ گلرنگ». نشریه پژوهش آب در کشاورزی. شماره 3. صص: 312-301.
روحی، و دیگران. (1397). « بررسی تأثیر نور بر ثبات رنگی مَعصَفر (فام زرد) استفاده شده در مرمت نسخ خطی». فصلنامه تحقیقات تاریخی و مطــالعــات آرشیوی (گنجینه اسناد)». شماره 2. صص:147-174 .
خان احمدی،م و دیگران. (1393). «مروری بر خواص دارویی گیاهان رنگزا». فصلنامه گیاهان دارویی». شماره 52. صص:25-1.
انتهای پیام


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

ارایه خدمات حضوری بانک‌ها و موسسات اعتباری با رعایت طرح فاصله‌گذاری اجتماعی در کیش

کشف بیش از 2 تن سنگ معدن سرب در اسفراین

دو تن سنگ معدن سرب قاچاق در اسفراین کشف شد

خدمات نظام مهندسی کشاورزی خراسان جنوبی به صورت مجازی ارائه می‌شود

انتشار اقدامات ضد کرونایی شهرداری مشهد در سامانه جهانی متروپلیس

انجام 190 مورد بازرسی از واحدهای صنفی شیروان

مبادلات اقتصادی ایران و ترکمنستان افزایش می‌یابد

جشن‌ نیمه شعبان در خراسان شمالی بارعایت مسائل بهداشتی برگزارمیشود

سبزواری‌ها 250 میلیارد ریال به کمیته امداد کمک کردند

171 فقره جواز صنعتی در غرب خراسان رضوی صادر شد

بازی‌های گروهی عامل تقویت همگرایی/ فردگرایی آفت بازی‌های مدرن

رزمایش شهدای سلامت در خراسان جنوبی برگزار می‌شود

غربالگری 99 درصد مادران باردار شیروانی در خصوص بیماری کرونا

اجرای ضوابط طرح سلامت اجتماعی مجتمع‌های مسکونی پر جمعیت در کیش

تردد 24 ساعت گذشته در خراسان جنوبی 84 درصد کاهش یافت

تصادف در محور نهبندان - بیرجند 2 کشته و 5 مصدوم داشت

آغاز آموزش‌های الکترونیکی دانشجویان از هفته آینده

تولد نوزاد مادر کرونایی در اسفراین

ترددها در خراسان‌جنوبی 84 درصد کاهش داشته است

توزیع بیش از 3 میلیون ماسک در خراسان رضوی

رزم حسینی: خراسان رضوی همچنان در وضعیت قرمز است

88 درصد خانوارهای خراسان جنوبی غربالگری شدند

اقدامات جوانان نیشابور در مقابله با کرونا

استانداردهای بالای خدمات در راستای کنترل ویروس کرونا در کیش

استاندار: وضعیت خراسان رضوی از نظر کرونا همچنان قرمز است

معاون استاندار خراسان رضوی درگذشت پیشکسوت صنعت این استان را تسلیت گفت

شهرداری مشهد از گروه‌های فعال در پویش مقابله با کرونا حمایت می‌کند

بیش از 3 میلیون ماسک در خراسان رضوی توزیع شده است

تعطیلی کارگاه تولید ژل ضدعفونی تقلبی در مشهد

خسارت 860 میلیارد ریالی تگرگ به کشاورزان کاشمر

بیش از 97 درصد صنوف خراسان جنوبی تعطیل هستند

پیام وزیر تعاون ، کار و رفاه اجتماعی به مناسبت روز جهانی "اوتیسم "

پیام وزیر تعاون ، کار و رفاه اجتماعی به مناسبت روز جهانی "اوتیسم " ؛ فاصله گذاری اجتماعی فرصتی برای درک جهان متفاوت معلولین عزیز برای همه ماست/ با شناخت جهان معلولین همه بدنبال بهبود وضعیت آن ها باشیم

تقدیر از اقدامات کیش در پیشگیری و درمان بیماری کووید 19

بازگشت سومین گروه از زائران بحرینی به وطنشان

استاندار: خراسان رضوی از نظر کرونا همچنان در وضعیت قرمز قرار دارد

قدردانی وزیر کشور از استاندار و مسوولان خراسان جنوبی

برخورد قانونی با متخلفان مصوبات شورای سلامت کیش

پلمب 5 کارخانه خراسان شمالی به دلیل رعایت نکردن بهداشت

ورود خودروی غیربومی به مشهد در روز 13 فروردین انگشت شمار بود

گوشت در خراسان رضوی باید به صورت بسته‌بندی عرضه شود

وقوع وزش باد شدید و تگرگ در خراسان جنوبی

شناسایی 10 مورد جدید ابتلا به کرونا در خراسان جنوبی

خراسان رضوی همچنان در وضعیت قرمز

آغاز آموزش‌های الکترونیکی خراسان رضوی از هفته آینده

ضدعفونی خودروهای ورودی به مشهد/ راه‌اندازی جایگاه ضدعفونی افراد

خانه احزاب خراسان رضوی تمدید طرح فاصله‌گذاری اجتماعی را خواستار شد

بسیج پزشکی خراسان رضوی سامانه ویزیت مطب برخط راه‌اندازی کرد

86 میلیون تومان برای پیشگیری از کرونا در خراسان‌جنوبی اختصاص یافت

شریعتمداری درگذشت برادر نماینده مقام معظم رهبری در جمعیت هلال احمر را تسلیت گفت