پیام خراسان

آخرين مطالب

/چندمقاله/ روز جهانی تنوع زیستی

چرایی حفظ تنوع زیستی در جهان علمي

چرایی حفظ تنوع زیستی در جهان
  بزرگنمايي:

پیام خراسان - ایسنا/خراسان رضوی تنوع زیستی بخش حساسی از سرمایه‌های طبیعی است که علاوه بر تأمین نیازهای ضروری و اولیه انسان‌ها نظیر خوراک، پوشاک، مسکن، نیازهای فرعی همچون سلامتی، شادی روح و جسم، رونق اقتصادی و پیشرفت روز افزون و همه جانبه ما را نیز تضمین می‌نماید.

در چند سال اخیر در محافل محیطی جهان دو موضوع به عنوان مسائل اصلی محیط زیست بیشتر تلقی می‌شوند که عبارتند از: تنوع زیستی (Biodiversity) و تغییرات آب و هوایی. به بیان دیگر شرایط مربوط به رو به نابودی گذاردن تنوع زیستی در جهان به اندازه‌ای حاد و بحرانی شده است که آن را به عنوان یکی از دو معضل اصلی محیط زیست جهان امروز قابل طرح می‌سازد.
در این مقاله آمده است : «در سال 1992، کنفرانس سازمان ملل در ریودوژانیرو به نام اجلاس «زمین» تشکیل شد. این کنفرانس، زمینه ایجاد کنوانسیون تنوع زیستی را ایجاد کرد که اولین سند بین‌المللی ناظر بر تنوع زیستی است. در متن این کنوانسیون تصریح شده که «زیست‌بوم‌ها، گونه‌ها و ژن‌ها باید در جهت تأمین منافع انسان به صورتی که موجب کاهش تنوع زیستی در بلندمدت نشود، مورد بهره‌برداری قرار گیرند. کنوانسیون تنوع زیستی در 5 ژوئن 1992 در ریودوژانیرو به امضا رسید و از دسامبر سال 1993 ملزم به اجرا شد. این کنوانسیون سه هدف عمده دارد: 1ـ حفظ تنوع زیستی، 2ـ کاربرد پایدار عناصر آن و 3ـ تقسیم سود ایجادشده از منابع ژنتیکی به طور عادلانه. این کنوانسیون، منبع ژنتیکی را مثل ماده ژنتیکی (جاندار، گیاه، باکتری یا دیگر منابع انتقال وراثت مانند ژن‌ها) دارای ارزش واقعی یا بالقوه توصیف می‌کند».
تنوع زیستی به منظور توسعه پایدار از اهمیت فراوانی برخوردار است
بر اساس این پژوهش: «تنوع زیستی عبارت است از مجموعه تفاوت‌های بین موجودات زنده در کلیه سطوح طیف حیات، از ژن و گونه گرفته تا سطوح بالاتر تاکسونومی (بوم نظام)، که در برگیرنده زیستگاه و نوع بوم نظام‌ها است. با توجه به افزایش جمعیت و به همراه آن افزایش آلودگی‌های زیست محیطی و تخریب محیط زیست و منابع طبیعی، موضوع انقراض گونه‌ها به نحو مخاطره‌آمیزی به عنوان تهدیدی بزرگ برای تمدن بشری محسوب می‌شود. این تنوع حیات در تأمین انرژی، غذا، دارو و سایر منابع با ارزش حیاتی، گسترش صادرات غیرنفتی، گسترش صنعت جهانگردی و بهره‌برداری‌های اقتصادی به منظور توسعه پایدار اهمیت فراوانی دارد.
کاهش تنوع زیستی در یک اکوسیستم تاثیرات منفی بر کمیت و کیفیت اکوسیستم می‌گذارد
این پژوهش عنوان داشته است: «تنوع زیستی یک ویژگی مهم زندگی و حیات است که بر اساس گوناگونی وسیع گیاهان و جانوران تبیین شده است. تنوع زیستی یک منبع تجدید ناشدنی است که از دست دادن آن غیرقابل جبران خواهد بود. اهمیت روز افزون تنوع زیستی به خاطر نقش آن در حفظ ثبات اکوسیستم‌هاست. زیرا در یک اکوسیستم هر چه تنوع گونه‌ای بیشتر باشد زنجیره‌های غذایی طولانی‌تر و شبکه‌های حیاتی پیچیده‌تر گردیده و در نتیجه محیط پایدارتر و از شرایط خودتنظیمی بیشتری برخوردار می‌گردد. ازاین رو بررسی تنوع زیستی می‌تواند به عنوان شاخصی برای مقایسه وضعیت اکولوژیک اکوسیستم‌ها به کار رود. کاهش تنوع زیستی در یک اکوسیستم می‌تواند تاثیرات منفی بر کمیت و کیفیت اکوسیستم بگذارد و در نتیجه تبعات اقتصاد منفی به دنبال خواهد داشت. ارزیابی مسیرها در تنوع زیستی، در کاهش از دست دادن گونه‌ها مهم است. یعنی کاهش تنوع زیستی، خطر انقراض گونه‌ها را افزایش داده و از دست رفتن یک گونه به صورت زنجیره‌ای روی دیگر گونه‌ها در زنجیره‌ها و شبکه‌های غذایی تأثیرگذار خواهد بود».
در بیشتر مذاهب احترام و حفاظت از تنوع زیستی جزء تعلیمات دینی است
پژوهشگران بیان داشته‌اند: «در برخی جوامع تنوع فرهنگی را جزء طبقه‌بندی تنوع زیستی محسوب می‌کنند در واقع ارزش‌های تنوع زیستی و حفاظت از آن ریشه در ارزش‌های اخلاقی، فرهنگی و اعتقادی ملت دارد. تنوع زیستی رابطه نزدیکی با تنوع فرهنگی دارد و فرهنگ‌های انسانی با حیطه زنده اطراف آن شکل گرفته است و در بیشتر مذاهب احترام و حفاظت از آن جزء تعلیمات دینی است.
به طور کلی تنوع زیستی بر اساس سلسله مراتب ساختار زیستی در سه سطح به صورت زیر بیان می شود:
1- تنوع گونه‌ای، تعداد گیاهان و حیوانات مختلف را در مقیاس محلی، منطقه و جهانی توصیف می‌کند.
2- تنوع ژنتیکی، به معنی تنوع ژنتیکی موجود در درون جمعیت‌ها یا گونه‌های گیاهان و جانوران است.
3- تنوع اکوسیستم، مقصود از آن تنوع زیستگاه‌ها، جوامع زیست‌شناختی و اکوسیستم‌هایی است که کره زمین را می‌سازند.
تنوع زیستی بخش حساسی از سرمایه‌های طبیعی است زیرا علاوه بر تأمین نیازهای ضروری و اولیه انسان‌ها نظیر خوراک، پوشاک، مسکن، نیازهای فرعی همچون سلامتی، شادی روح و جسم، رونق اقتصادی و پیشرفت روز افزون و همه جانبه ما را نیز تضمین می‌نماید. به طور کلی تنوع زیستی از دو جنبه برای ما اهمیت دارد.
1- ارزش‌های تنوع زیستی
2- ارزش‌های اقتصادی-اجتماعی»
این مقاله خاطر نشان می‌کند: «پرسش مهم این است که آیا افزایش تنوع باعث ثبات بوم نظام می‌شود یا این که بوم نظام‌های با ثبات باعث افزایش تنوع خواهند شد؟ در حقیقت، این امر یک فرایند دو سویه است زیرا هر دو عامل تنوع و ثبات لازم و ملزوم یکدیگر بوده و اثرات مکملی دارند. واقعیت این است که یک نظام ابتدا باید از یک ثبات نسبی برخوردار باشد(تعادل)، تا تنوع در آن افزایش یابد. حال در چنین شرایطی (وجود ثبات نسبی)، افزایش تنوع، شرایط را به گونه‌ای تغییر خواهد داد که باعث حفظ و تداوم ثبات(پایداری) می‌گردد. از آنجا که وجود یک محیط با ثبات همواره یک عامل محدود کننده است، لذا به نظر می‌رسد ثبات باعث تنوع خواهد شد.
به طور کلی نتایج نشان می‌دهند: «متأسفانه امروزه شاهد نابودی یا در معرض خطر بودن بسیاری از بوم زیست‌ها در نقاط مختلف جهان هستیم. بسیاری از دانشمندان با بازخورد به گذشته، وضعیت بد و ناگوار کنونی در بخش محیط زیست و انقراض گونه‌ها را حاصل عملکرد و کردار بد ما انسان‌ها در ادوار گذشته در برخورد با طبیعت و حفظ تنوع زیستی می‌دانند.
تخریب و انهدام زیستگاه‌ها و بهره‌برداری بی رویه از منابع حیاتی سبب نابودی تنوع زیستی شده است
رابطه بین انسان و سایر موجودات زیست کره چنان به هم پیوند خورده است که نابودی یک گونه می‌تواند یک گزینه از امکانات زندگی انسان را کاهش دهد. امروزه حفاظت از محیط زیست و اطمینان از پایداری و سلامت آن جدی‌ترین چالش جامعه جهانی است. تخریب و انهدام زیستگاه‌ها، تجزیه و چندپارگی اراضی، تغییر کاربری، بهره‌برداری بی‌رویه از منابع حیاتی سبب تهدید یا کاهش بیش از حد تنوع بیولوژیکی گونه‌ها و از بین رفتن تنوع زیستی شده است. انقراض بسیاری از گونه‌های گیاهی و جانوری و همچنین در آستانه انقراض یا در معرض تهدید قرار گرفتن آن‌ها، از نتایج این گونه از فشارهاست. لذا برای حفاظت و امنیت محیط زیست به طور اعم و تنوع به طور اخص، قدم اول تعیین شاخص‌های بوم شناختی برای هر یک از گروه‌های گیاهی و جانوری بوده و بررسی تنوع آن‌ها امری ضروری است. متأسفانه بیشتر مردم از اهمیت، نقش و سودمندی شکل‌های مختلف حیات در زندگی بشر و تنوع آن‌ها غافل هستند».
منابع:
*رونیاسی، ن و دیگران. (1388). «بررسی تنوع زیستی، روش‎های اندازه گیری و ارزش‌های آن». همایش ملی انسان، محیط زیست و توسعه پایدار. باشگاه خبرنگاران دانشگاه اسلامی واحد همدان. صص: 7-1.
*زرگران، ر و دیگران. (1394). «شرحی بر تنوع زیستی و تعریف آن». فصلنامه نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی. شماره 50. صص: 44-41.
*غنیان، م و دیگران. (1392). «تنوع زیستی، عاملی مهم در توسعه روستایی». ماهنامه اجتماعی، اقتصادی، علمی و فرهنگی کار و جامعه. شماره 160. صص: 58-54.
*مومنی راد، ا و دیگران. (1392). «حمایت از تنوع زیستی و دانش سنتی در نظام جهانی مالکیت فکری». مجله حقوقی بین المللی. شماره 49 . صص: 262-233.
انتهای پیام


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

قیام 15 خرداد، تبلور عدالتخواهی و استقلال طلبی یک ملت

امام خمینی و مقابله با تبعیض نژادی

4000 قلیان از ابتدای امسال در مشهد جمع‌آوری و معدوم‌سازی شد

شهروندان خراسان شمالی از مسکن ملی  استقبال کمتری کردند

مجری طرح ملی گندم: کشاورز نباید برای برداشت محصول مشکل داشته باشد

آتش سوزی یک میلیارد ریال به بانک ملت بجستان خسارت وارد کرد

اعدام قاتل پسرخاله در سپیده دم زندان مشهد

عینک‌های آفتابی غیراستاندارد، بلای جان چشم‌هایتان!

کودک 4 ساله شیروانی در آب خروجی سد بارزو غرق شد

کشتزارهای خراسان شمالی نیمی از شکر استان را تولید می‌کنند

صرفه‌جویی 8 میلیون لیتری در مصرف بنزین خراسان شمالی

حریق به جان ارتفاعات بلوار نماز مشهد افتاد

استاد دانشگاه: جنبش‌های دانشجویی پس از قیام خرداد 42 گرایش اسلامی یافتند

توزیع 9 هزار وعده غذایی در حاشیه شهر مشهد به مناسبت رحلت امام خمینی(ره)

مردی در ارتفاعات سبزوار جان باخت

راهی برای حفظ کله‌پاچه از باکتری‌ها

کودک 4 ساله شیروانی در آب خروجی سد بارزوی غرق شد

استفاده زیاد آنتی بیوتیک‌ها باعث افزایش مرگ‌ومیر می‌شود

نور آبی در شب، باعث افسردگی است

خودکشی سلول‌های بویایی مقابل کرونا

گشایش اعتبار اسنادی ریالی تا سقف پنج هزار میلیارد ریال در کیش به شرکت‌های معرفی شده از سوی سازمان منطقه آزاد کیش

آتش‌سوزی در ارتفاعات بلوار نماز مشهد

کودک 4 ساله شیروانی در آب خروجی سد غرق شد

آمادگی دانشگاه علوم پزشکی بیرجند برای آغاز فعالیت آموزشی

استاندار خراسان جنوبی از چند مرکز خدماتی قاینات بازدید کرد

120 سال بعد از تولد امام خمینی (ره)

میانگین دمای هوا در خراسان رضوی 10 درجه کاهش می‌یابد

خانه استاد مشکاتیان در نیشابور تخریب شد

اعضای باند فروش سلاح جنگی در مشهد دستگیر شدند

مجوزی برای تردد موتورسیکلت‌های 250 سی.سی صادر نمی‌شود

بازداشت چند عضو اینستاگرام در مشهد توسط ناجا

برداشت پیله از سایت تولید برگ توت شهرداری بجنورد آغاز شد

الگوی راهبردی تحقق دانشگاه اسلامی از منظر امام خمینی(ره)

تداخل صنفی که برخی اصناف فاروج را از پای در می‌آورد

دریافت هرگونه وجه نقد برای کمک به حیات وحش خائیز کذب محض است

بهترین زمان نوشیدن قهوه برای پیشگیری از بی‌خوابی

شناسایی 25 بیمار جدید مبتلا به کووید 19 در خراسان شمالی

نماینده مجلس: شخصیت امام راحل مبتنی بر ایمان و اعتماد بود

آیین‌های سالگرد ارتحال با وجود محدودیت‌ها در خراسان رضوی برگزار شدند

تایباد رتبه اول اشتغال در خراسان رضوی را کسب کرد

آمار مبتلایان به کرونا در خراسان جنوبی به 700 نفر رسید

اعلام آمادگی سازمان نظام دامپزشکی برای نجات حیات وحش

شخصیت متمایز امام خمینی (ره) برگرفته از ایمان به خدا و اعتماد به مردم بود

امام خمینی(ره) اسوه‌ای باورپذیر که باید در جامعه تکثیر شود

آیین بزرگداشت سالگرد ارتحال امام خمینی(ره) در بجنورد برگزار شد

سهمیه سوخت وانت‌بارهای بدون پروانه بجنورد حذف می‌شود

شرکت بازآفرینی شهری مکلف به ساخت 145 هزار واحد مسکونی در کشور شد

یک امت سیاه پوش پیر جماران شد/تداعی ایام ارتحال با شهادت سردار

خانه پرویز مشکاتیان در نیشابور تخریب شد

تردد در محورهای خراسان شمالی افزایش یافت