پیام خراسان

آخرين مطالب

در گفتگو با اساتید دانشگاه مطرح شد؛

چرا مأمون امام رضا را به شهادت رساند/روایتی از نماز باران سياسي

چرا مأمون امام رضا را به شهادت رساند/روایتی از نماز باران
  بزرگنمايي:

پیام خراسان - مشهد ـ یک استاد دانشگاه با بررسی جایگاه امام رضا(ع)، دلایلی را تشریح کرد که مأمون را به شهادت امام واداشت.

خبرگزاری مهر گروه استان‌ها: هجرت تاریخی امام رضا (ع) به خراسان و حضور سه ساله ایشان در این منطقه اتفاقات شگرفی را برای اهالی خراسان و ایرانیان رقم زد. هر آنچه بود باعث شد امام با تحمل غربت و دوری از خانواده و سکونت در دربار مأمون راه را برای شیعیان در این خطه از زمین هموار کند.
امام رضا (ع) در خراسان صرفاً در دربار مأمون حضور داشت و از مردم دور بود اما همین حضور اندک باعث شد برای همیشه نه تنها بر تاریخ خراسان بلکه ایران همچون نگینی بدرخشد.
سده‌ها از آن روز می‌گذرد و حال نگاهی تحلیل داریم به آنچه که باعث شد مأمون، خلیفه وقت عباسی تصمیم بگیرد که رضای آل محمد (ص) را به اجبار راهی خراسان کند؛ راهی که در نهایت شهادت را برای هشتمین نور ولایت به ارمغان آورد.
قبل از ورود امام رضا (ع) به خراسان هنوز تشیع در این منطقه شکل نگرفته بود
علی غفرانی در گفتگو با خبرنگار مهر گفت: قبل از ورود حضرت رضا (ع) به خراسان، این نقطه تابعی از مرکز خلافت بود اما دوری خراسان از مرکز خلافت باعث شده بود که معمولاً خراسان پناهگاه کسانی باشد که خیلی با مذهب سیاسی خلافت میانه خوبی نداشتند. البته قبل از حضور امام رضا (ع) در خراسان، تشیع به عنوان یک سازمان سیاسی و فرهنگی هنوز شکل نگرفته بود لذا آشوبگران یا بومی ایران بوده و یا مهاجرانی بودند که می‌خواستند مخالفت خود را با خلافت عباسی نشان دهند.
عضو سابق هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد به اقدامات مأمون برای جلب نظر اهالی خراسان اشاره کرد و گفت: مأمون با کشتن امین که خلیفه بغداد بود می‌خواست به ایرانیان بگوید با خلافت بغداد مخالف است. همچنین او با کمک خراسانی‌ها امین را کشت تا بگوید می‌خواهد خراسانی‌ها را در اولویت قرار دهد. می‌توان گفت با چنین اقداماتی مأمون توانست دل خراسانی‌ها را به دست آورد.
مأمون برای حضور امام رضا (ع) برنامه بسیار حساب شده، دقیق و زیرکانه‌ای داشت تا بتواند با نگهداشتن ایشان در کنار خود، علویان را با تهدید و یا حتی تطمیع همراه کند
وی علویان را دشمن دیگر خلافت عباسی عنوان و بیان کرد: مأمون در گام بعدی در خراسان نیاز داشت تا دل علویان را به دست آورد از همین رو امام رضا (ع) که امام و بزرگ شیعیان بود را به خراسان آورد. وی با آوردن امام، مطمئن بود که علویان علیه او شورش نمی‌کنند و برای این حضور نیز برنامه بسیار حساب شده، دقیق و زیرکانه‌ای داشت تا بتواند با نگهداشتن امام هشتم در کنار خود، علویان را با تهدید و یا حتی تطمیع همراه کند.
شعار بنی‌عباس «رضای آل محمد (ص)» بود
وی با بیان اینکه در زمان خلافت مأمون و قبل از حضور امام، خراسان از نظر فرهنگی یک دوره ثبات را تجربه کرده بود، افزود: گرایش ضد اموی در خراسان زیاد بود و وقتی بنی عباس می‌خواستند مردم خراسان را علیه بنی امیه بشورانند، از شعار «رضای آل محمد (ع)» استفاده می‌کردند. بنی عباس قبل از حضور امام، با همین شعار، مردم خراسان را با خود همراه کرده و از قدرت نفوذ و نیروی نظامی آنها نیز بهره برده بودند.
نویسنده کتاب «فرهنگ و تمدن اسلامی در ماوراءالنهر» با اشاره به محل زندگی امام در زمان حضور در مرو یا همان خراسان آن زمان، بیان کرد: آن زمان، شهرها در و دیوار داشتند که بیرون از این در و دیوار، حومه شهر محسوب می‌شد. داخل دیوار شهر هم دو قسمت بود: یکی کهندژ یا ارگ که حاکم و خاندان حاکم و مشاوران و وزیران ساکن بودند و معمولاً توده مردم را به اینجا راه نمی‌دادند و کسانی هم که اینجا زندگی می‌کردند با مردم در ارتباط نبودند. قسمت دیگر هم شارستان بود که توده مردم در آن سکونت داشتند لذا همیشه بین حکومتیان و مردم فاصله بود و امام که به عنوان ولیعهد آمده بود، به دلیل ساختار قسمت حاکم‌نشین شهر، امکان ارتباط با مردم و حضور در اجتماع را نداشت.
نماز باران و حضور امام رضا (ع) در بین مردم
عضو هیئت علمی دانشگاه بوعلی همدان با اشاره به حضور امام در بین مردم، ابراز کرد: آنچه که امروزه از حضور امام رضا (ع) در بین مردم نمود دارد، نماز باران است. به امام می‌گویند برای این نماز باید به عنوان ولیعهد مأمون شرکت کند، امام برای حضور در این نماز، کفش‌ها را درآورده و سر را برهنه کردند و به صورت خیلی عارفانه و عاشقانه راهی نماز باران شدند. حضور امام چنان شور و هیجانی ایجاد کرد که اطرافیان مأمون به او گفتند با این وضعی که مردم با علی بن موسی می‌روند، باعث می‌شود که اوضاع از کنترل خارج شود لذا دستور داد که امام سریع برگردند و به گونه‌ای که امام می‌خواست نماز را اقامه کند، محقق نشد.
وی با اشاره به تنوع فرهنگی و مذهبی در بین مردم خراسان، بیان کرد: خراسان گستره وسیعی قبل از اسلام داشت و قبل از حضور امام رضا (ع)، در این منطقه گرایش‌های مختلف دینی و مذهبی وجود داشت. به اعتقاد صاحبنظران اعتقاد مردم خراسان تحت تأثیر دعوت مانوی‌ها نیز بوده است. این تنوع فرهنگی و مذهبی باعث می‌شد که وقتی امام رضا (ع) به خراسان می‌آید، مردم این شخصیت را با معنویت‌های سابق مقایسه کنند.
قبل از حضور امام رضا (ع)، در خراسان، گرایش‌های مختلف دینی و مذهبی در این منطقه وجود داشت و همین تنوع فرهنگی و مذهبی نیز بستری برای مناظرات امام بود
این استاد دانشگاه بیان کرد: همین تنوع فرهنگی و مذهبی نیز بستری برای مناظرات امام بود. البته امام رضا (ع) در برگزاری مناظرات نقشی نداشت بلکه مأمون به این مباحث علاقه مند بود و از امام به عنوان نماینده تفکر اسلامی دعوت می‌کرد تا در مناظرات شرکت کند از همین رو، این مناظرات دور از نگاه مردم و در دربار مأمون رخ می‌دهد.
وی در خصوص نقش امام بر فضای فرهنگی و سیاسی خراسان، گفت: زمان حضور امام در مرو کوتاه بود و سه سال زمان طولانی نیست که بخواهد عکس العمل ها و بازتاب‌هایی ایجاد کند و از طرفی، به دلیل عدم ارتباط مستقیم امام با مردم، آثار حضور ایشان را بعد از شهادت و در قرون بعد شاهد هستیم. به عنوان مثال، بعد از شهادت امام، سادات به خراسان مهاجرت کردند و حضور آن‌ها نیز در این منطقه تأثیرات خود را داشت.
خاکبوسی شاه عباسی در بارگاه امام رضا (ع)
وی با اشاره به خاک بوسی شاه عباسی در بارگاه امام رضا (ع) و یا حضور ملک شاه در این آستان گفت: بعد از شهادت امام و در سال 482 قمری، ملک شاه سلجوقی زمانی که می‌خواست به جنگی در ماوراءالنهر برود، به همراه خواجه نظام الملک، شبی را در محل قبر امام که آن زمان مسجدی بود گذراند. وی در کنار قبر امام، نمازی خواند و توسلی کرد تا با کمک ایشان بتواند بر جنگ پیش رو بر دشمنان پیروز شود. ملک شاه به جنگ رفته و پیروز شد. وی در بازگشت نیز به محل قبر حضرت مراجعه و عرض ارادت کرد.
غفرانی اظهار کرد: آنچه در تاریخ آمده، بیانگر آن است که مأمون در ابتدا تصمیمی در خصوص کشتن امام نداشت اما وقتی دید با جایگاهی که امام در بین اهالی خراسان پیدا کرده و از طرفی در بغداد نیز جایگاه خود را از دست داده است، تصمیم گرفت امام رضا (ع) را به شهادت برساند لذا اگر کسی می‌خواهد ببیند چه شد که مأمون تصمیم به کشتن امام گرفت باید حوادث بغداد را در دو سال قبل از شهادت امام بررسی کند. مردم بغداد شاکی بودند که چرا مأمون ایرانی‌ها را بر آنها ترجیح داده و از طرفی یک علوی را به عنوان ولیعهد خود انتخاب کرده است. همه اینها باعث شد تا در نهایت مأمون برای حفظ جایگاه خود امام را به شهادت برساند.
جایگاه امام رضا در بین اهل سنت (ع)
وی در خصوص جایگاه امام رضا در بین اهل سنت (ع)، اظهار کرد: سنی‌های بسیاری بعد از شهادت امام به زیارت مرقد ایشان آمده و توسل می‌جستند تا جایی که می‌بینیم اسم‌هایی دوبخشی در میان اهل سنت تا امروز وجود دارد که ترکیبی از اسم رضا است. سعید رضا، عمر رضا، عثمان رضا که اینها نشانه ارادت اهل سنت به امام رضا (ع) است.
در روایات اهل سنت از امام جواد نقل شده که «خداوند متعال لقب رضا را به پدرم داده؛ چون تمامی مخالفان و موافقان وی از ایشان راضی بودند»
همچنین طاهره رحیم پور ازغدی، عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد در گفتگو با خبرنگار مهر گفت: اکثر اهل سنت معتقدند وقتی مأمون در سال 201 ولایتعهدی را بر امام تحمیل نمود، ایشان را ملقب به رضا کرد. اما در روایتی از احمد بن محمد بن ابی نصر بَزَنطی این خبر توسط امام جواد تکذیب شده که فرمودند «قسم به خدا، دروغ می‌گویند، همانا خداوند متعال لقب رضا را به پدرم داده؛ چون تمامی مخالفان و موافقان وی از ایشان راضی بودند» و بزرگانی مانند عبدالرحمن جامی، این معنا را تأیید کردند.
وی بیان کرد: محمد خواجه پارسای بخاری حنفی، در مقام تجلیل از مادر امام رضا (ع) می‌گوید «مادر آن حضرت از اشراف عجم بوده و از نظر عقل و دین، سرآمد تمام زنان دوران خویش بوده است». فخر رازی نیز می‌نویسد: امام رضا (ع) پنج پسر و یک دختر داشت: ابوجعفر محمد التقی الامام (ع)، حسن، علی، حسین، موسی و فاطمه و تمامی مورخان اتفاق نظر دارند که نسل امام رضا (ع) از امام جواد ادامه پیدا کرده است
عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد با اشاره به روایات دال بر جانشینی امام رضا (ع) پس از پدرشان، بیان کرد: داود بن کثیر رقی به امام کاظم (ع) چنین گفت: «فدایت شوم پیر شده‌ام. دستم را بگیر و از آتش نجات ده! بعد از تو سرپرستمان کیست؟ امام در حالی که به فرزندش ابوالحسن رضا اشاره می‌کرد، فرمود: این شخص سرپرست شما پس از من است».
وی با بیان اینکه اکثر اهل سنت تاریخ شهادت امام (ع) را روز شنبه، اواخر ماه صفر سال 203 هجری در دوران خلافت مأمون عباسی ثبت کرده‌اند، گفت: آن حضرت در دوران خلافت مأمون عباسی در طوس، روستایی به نام «سناباذ» که از توابع شهر «نوقان» است، به شهادت رسیدند و به دستور مأمون کنار قبر هارون الرشید به خاک سپرده شدند.
شهادت حضرت رضا (ع) در بیان علمای اهل سنت
این استاد دانشگاه افزود: برخی از اهل سنت مثل یافعی شافعی، مسکویه و محمد خواجه پارسای حنفی بین وفات و شهادت امام توقف کرده و ذکر می‌کنند که سبب رحلت امام بنا بر آنچه گفته شده این است که بر اثر زیاد انگور خوردن این اتفاق افتاده و همچنین گفته شده که ایشان مسموم شده ولی برخی دیگر مانند ابن حجر هیثمی مالکی و فضل بن روزبهان خنجی اصفهانی حنف مرگ ناگهانی امام را ناشی از مسموم شدن امام به وسیله انار یا انگور دانسته‌اند، اما سخنی از قاتل امام به میان نمی‌آورند در حالی که کسانی همچون مسعودی شافعی و مقریزی ضمن پذیرش مسموم شدن امام، با شک و تردید مأمون را قاتل امام معرفی می‌کنند.
وی بیان کرد: محمد بن علی حلبی نیز از مسموم شدن امام توسط مامون خبر می‌دهد؛ ابن حبّان بُسْتی شافعی، سمْعانی شافعی، صَفَدی شافعی، ابوالفرج اصفهانی، حاکم نیشابوری شافعی، ابن صباغ مالکی، شَبْلَنْجی شافعی، میرمحمدبن سید برهان الدین میرخواند شافعی، غیاث الدین شافعی خواند امیر و عباس بن علی مکی، نیز با صراحت مأمون را قاتل امام رضا (ع) معرفی می‌کنند. روشن است که تئوری مرگ طبیعی برای امام معقول نیست؛ چرا که از سویی مأمون امام را خطری بزرگ برای خود می‌دانست که با ترفند ولیعهدی هم نتوانست به اهداف خود برسد و همچنین چگونه می‌توان پذیرفت فردی که «قلیل النوم، کثیر الصوم…» بوده، با زیاده روی در خوردن انگور فوت کند.
در مورد جایگاه علمی و حدیثی ایشان نیز همین بس که ترمذی، ابوداود و ابن ماجه در کتاب‌های سنن خود در مباحث زکات، ایمان و… از امام (ع) حدیث نقل کرده‌اند
رحیم پور ازغدی نیز با اشاره به روایتی از پیامبر (ص) که در منابع اهل سنت از عایشه نقل شده، گفت: در این روایت آمده، پیامبر (ص) فرمود: «کسی که فرزندم را در طوس زیارت کند، گویا یک حج به جا آورده است. عایشه پرسید: یک حج؟ پیامبر (ص) فرمود: دو حج. عایشه پرسید: دو حج؟ پیامبر (ص) فرمود: سه حج پس عایشه ساکت شد. پیامبر (ص) فرمود: اگر سکوت نمی‌کردی تا هفتاد حج می شمردم». بایستی شخصیت امام رضا (ع) و منطقه طوس به قدری برای عایشه معلوم باشد که از پیامبر (ص) معنای «ولدی» و یا «طوس» را نپرسیده، بلکه فقط از ثواب و پاداش زیارت، شگفت زده شده است.
وی بیان کرد: اسناد زیارت ذهبی و حاکم نیشابوری شافعی، ابوبکر بن خزیمه و ابو علی ثقفی و دیگر مشایخ موجود است، محمد بن مومل می‌گوید: «احترام و بزرگداشت و تواضع و گریه و زاری ابن خزیمه نزد قبر علی بن موسی، همگی ما را شگفت زده کرد». ابن حبّان بُستی شافعی درباره امام رضا (ع) و مشهد می‌گوید: «علی بن موسی الرضا از عقلا و نخبگان و بزرگواران اهل بیت و بنی هاشم است. اگر از وی روایتی شود، واجب است حدیثش معتبر شناخته شود… من به دفعات قبر ایشان را زیارت کرده‌ام. زمانی که در طوس بودم، هر مشکلی برایم رخ می‌داد، قبر علی بن موسی الرضا را - درود خدا بر جدش و خودش باد - زیارت و برای برطرف شدن مشکلم دعا می‌کردم و دعایم مستجاب و مشکلم حل می‌شد. این کار را به دفعات تجربه کردم و جواب گرفتم. خداوند ما را بر محبت مصطفی و اهل بیتش - که درود خدا بر او و اهل بیتش باد بمیراند».
این استاد دانشگاه اظهار کرد: همچنین غیاث الدین بن همام الدین شافعی معروف به خواندمیر در وصف امام اینگونه گفته «سلام علی آل طاها و یس، سلام علی آل خیر النبیین، سلام علی روضه حَلَّ فیها، امام یُباهی به المُلْک و الدین وصلی اللَّه علی خیر خلقه محمد سید المرسلین و آله الطیبین الطاهرین سیما الائمه المعصومین الها». در مورد جایگاه علمی و حدیثی ایشان نیز همین بس که ترمذی، ابوداود و ابن ماجه در کتاب‌های سنن خود در مباحث زکات، ایمان و… از امام (ع) حدیث نقل کرده‌اند. همچنین حاکم نیشابوری شافعی نیز معتقد است: بزرگان و پیشوایان اهل حدیث از آن حضرت نقل حدیث کرده‌اند.


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

خراسان شمالی می تواند دپارتمان ملی مهارت اصناف باشد

قدردانی مدیرعامل سازمان انتقال خون از شریعتمداری برای راه اندازی پویش اهدای پلاسمای خون

واگذاری بیش از 4 هزار واحد مسکونی به اقشار کم درآمد در خراسان جنوبی

چالش‌های تولید محصولی استراتژیک به نام «زرشک» / چرا جهاد کشاورزی از زرشک‌کاران حمایت نمی‌کند؟

برنامه‌های پدافند غیر عامل در کانون خراسان جنوبی به صورت مجازی برگزار می شود

تکمیل چرخه صنعت نساجی خراسان جنوبی با سرمایه‌گذاری ایدرو

450 هزار هکتار از مراتع خراسان جنوبی برای چرای دام آزاد سازی می شود

گزارش ویدئویی| دلتنگی زائران برای زیارت حضرت شمس‌الشموس

معمای حل‌نشده مرگ آقای قاضی | برادر قاضی منصوری باز هم تکذیب کرد

مرگ زن میانسال راز یک قاچاقچی بین‌المللی مواد را فاش کرد | من بسته‌های هروئین بلعیده‌ام؛ نجاتم بدهید

خراسان شمالی پیشتاز اجرای پدافند غیرعامل در کشور می‌شود

وکیل مدافع منافقین قاضی دیوان عالی آمریکا شد

وکیل مدافع شیطان»، قاضی جدید دیوان عالی آمریک

55 پست آمران سلامت در  خراسان شمالی فعال شد

نامزد مورد نظر ترامپ قاضی دادگاه عالی آمریکا شد

نهمین قاضی دیوان عالی آمریکا تعیین شد

سنای آمریکا نامزد ترامپ برای دیوان عالی را تائید کردند/عکس

سنای آمریکا نامزد ترامپ برای دیوان عالی را تائید کرد/عکس

پروژه‌های «جهش تولید» در خراسان شمالی بیش از 94 میلیارد تومان بودجه می‌گیرند

زیارت نیابتی دانش‌آموزان در حرم رضوی/ابتکار تقریب ملل اسلامی با زیارت نیابتی کلید خورد

ده‌ها غیزانیه در خراسان شمالی وجود دارد

عکس های 6 عضو باند مافیایی در مشهد / آنها را می شناسید؟! + جزییات

انتشار کتاب دیگری علیه ترامپ این بار از ارتش آمریکا

همه آنچه تاکنون درباره مرگ جوان مشهدی ، مهرداد سپهری ، می‌دانیم

دو هزار هکتار جنگل‌های کالیفرنیا خاکستر شد

فارس من| فعالیت 10 واحد فراوری کشمش در قوچان

بازار گوشت زیر ساطور گرانی/ محدودیت های کرونایی در مشهد اعمال شود

قتل مرد میان‌سال در قرار مرگ‌بار با زن جوان

تولید بادام در خراسان رضوی 90 درصد کاهش یافت

شوری آب‌های زیر زمینی دشت کاشمر دو برابر شده است

موج سواری کرونا در خراسان رضوی/ بستری روزانه 200 بیمار مبتلا به کرونا

گروه‌های جهادی بار دیگر برای حل مشکلات مردم به صحنه بیایند

خفاش میوه‌خوار برای نخستین بار در خوزستان مشاهده شد

پلمب دو کافه و کافی‌شاپ متخلف در کاشمر

مشکل تراشی استاندارد برای گمرکی‌ها؛ این بار واردات چای به مشکل خورد

خانه‌های 60 متری عامل افزایش بار حاشیه شهر‌ها می‌شود؟

آتش سوزی در کالیفرنیا، شهروندان منازل را تخلیه کنند

سندرومی زنانه که باید درباره آن بیشتر بدانید

باورهای اشتباه درباره کرونا که جان شما را به خطر می‌اندازد

زلزله 5.2 ریشتری بهاباد یزد را لرزاند

آبرامز: بایدن بخواهد هم نمی‌ تواند تحریم‌ ها‌ را بردارد

سالانه بیش از 22 هزار تن گوشت مرغ در خراسان شمالی تولید می‌شود

آموزش دانش‌آموزان در روستای حسن آباد و محمد آباد زیرکوه حضوری شد

ابتکار: رسالت دانشگاه‌ها ایجاد ارتباط بین دانش و بازار کار است

بازدید مدیر کل دفتر شهردار از تجهیزات خدمات شهری

دولت در هزینه انبارداری حمل و نقل بین‌المللی تخفیفاتی اعمال کند

کیفیت هوای مشهد همچنان در وضعیت هشدار است

83 درصد از نوآموزان خراسان شمالی زیر پوشش آموزش رایگان قرار می‌گیرند

مراسم 13 آبان و هفته وحدت در خراسان شمالی برگزار می‌شود

طرح همسان‌سازی حقوق بازنشستگان و تاثیرات آن بر اقتصاد کشور