پیام خراسان

آخرين مطالب

در گفت‌وگو با نویسنده اثر تشریح شد؛

دلایل تقدیر رئیس جمهور افغانستان از کتاب «تاریخ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی» علمي

  بزرگنمايي:

پیام خراسان - عضو هیات علمی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی گفت: برای تالیف کتاب تاریخ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی سعی کردم تا با رویکرد جدید به سراغ تاریخ ادبیات ایران و سنت تاریخ ادبیات‌نگاری بروم.
به گزارش ایسنا- منطقه خراسان، چند روز پیش همایش «افغانستان گهواره زبان فارسی دری» در ارگ ریاست جمهوری افغانستان برگزار شد. اشرف غنی، رئیس جمهور افغانستان در این همایش از کتاب تاریخ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی (نشر سخن، 1388) که نوشته دکتر سید مهدی زرقانی، استاد گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد است، تقدیر کرد. به این بهانه با نویسنده این اثر به گفت‌وگو نشستیم.
سیدمهدی زرقانی در گفت‌وگو با ایسنا- منطقه خراسان ، اظهار کرد: کتاب تاریخ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی به تاریخ ادبیات ایران و قلمروی زبان فارسی از دوره مادها تا میانه قرن پنجم پرداخته است. در این دوره بسیار طولانی و پس از آن تا قبل از دوره قاجار، قلمروی زبان فارسی شامل کشورهای مختلفی مانند ایران، افغانستان، تاجیکستان، بخش‌هایی از پاکستان و هندوستان امروزی می‌شد که در آنها زبان فارسی عامل پیونددهنده ملت‌ها و قلوب بود.
وی با بیان اینکه «فارسی‌زبانان با زبان و ادبیات فارسی امت واحدی را تشکیل ‌دادند»، افزود: من به این موضوع توجه داشتم و به جای اینکه درباره تاریخ ادبیات ایران صحبت کنم، تاریخ ادبیات در قلمرو زبان فارسی برایم اصالت و اهمیت داشت.
عضو هیات علمی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد در مورد دلایل تقدیر رئیس جمهور افغانستان از کتاب تاریخ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی گفت: ممکن است دلیل تقدیر رئیس جمهور محترم افغانستان به این علت بوده باشد که زبان فارسی وجه مشترک بین ملت ایران و ملت افغانستان است. ایشان البته در سخنرانی خود تصریح می‌کند که این کتاب بر اساس نظریه‌های جدید و معاصر به تاریخ ادبیات که بحثی قدیمی و سنتی است نگاه کرده و از این جهت هم کتاب برای‌شان جالب بوده‌است. بنابراین، نظرگاه ایشان یک وجه فرهنگی و یک وجه علمی دارد. هم‌چنین از مجموعه سخنرانی ایشان می‌توان دریافت که رئیس جمهور به درک عمیقی درباره زبان، فرهنگ و روابط انسانی در جهانی رسیده که مرزهای سیاسی و عقیدتی ملت‌ها را از هم جدا کرده و بین‌شان فاصله انداخته¬است.
با رویکرد جدید به سنت تاریخ ادبیات‌نگاری رفتم
زرقانی در خصوص دستاوردهای جدید کتاب تاریخ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی ، عنوان کرد: برای تالیف این کتاب سعی کردم تا با رویکرد جدید به سراغ تاریخ ادبیات ایران و سنت تاریخ ادبیات‌نگاری بروم. اگر نقش کوچکی برای این کتاب در نظر بگیریم، شاید همین تغییر رویکرد به تاریخ ادبیات‌نویسی باشد. البته پیش از ما استادان بزرگ گام‌های فراخی برداشته‌اند. در بیان ارزش کتاب تاریخ ادبیات ایران مرحوم ذبیح‌الله صفا همین بس که کتاب ایشان بیشتر از نیم قرن در محیط‌های دانشگاهی از اعتبار علمی برخوردار بوده و هست. ما اگر کتابی بنویسیم و تا ده سال در محیط‌های دانشگاهی محل ارجاع استادان و دانشجویان باشد، بسیار خشنود می‌شویم. منتها هر نسلی باید بر اساس حرکت در مرزهای دانش عصر خودش به موضوعات بنگرد.
وی در پاسخ به این پرسش که «آیا کتاب تاریخ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی منبع درسی دانشگاهیان قرار گرفته یا خیر»، بیان کرد: این کتاب بیشتر در سطوح تحصیلات تکمیلی مرجع دانشجویان و استادان زبان و ادبیات فارسی است. تا آن‌جا که اطلاع دارم در دانشگاه‌های مختلف ایران تدریس می‌شود. همچنین در بعضی از دانشگاه‌های خارج از کشور مانند افغانستان مورد استفاده و استناد استادان و دانشجویان قرار دارد.
ادبیات ایران دوره اسلامی، شکل دگردیسی‌یافته ادبیات ایران پیش از اسلام است
استاد گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی با اشاره به اینکه «شاید وجه شاخص دیگر کتاب در نظریه مرکزی آن باشد»، تصریح کرد: من سعی کردم در این کتاب نشان دهم که ادبیات ایران دوره اسلامی، شکل دگردیسی‌یافته ادبیات ایران پیش از اسلام است و این‌طور نبود که ادبیات ایران از قرن اول دوره اسلامی آغاز شده باشد. ملتی با پیشینیه فرهنگی و تمدنی دو هزار ساله هرگز حاضر نیست میراث گران‌قدری که در نتیجه تجربه زیسته نیاکانش ذره ذره جمع شده و تبدیل به گنجینه‌ای گران‌قدر شده را کنار بگذارد و نسبت به آن بی اعتنا باشد. 
زرقانی ادامه داد: ایرانیان -مقصودم ایران فرهنگی است نه ایران امروزی- در سه قرن نخست دوره اسلامی تمام سعی‌شان را به کار گرفتند تا آن میراث گران‌قدر باستانی را به دوره اسلامی منتقل کنند و من در این کتاب سعی کرده‌ام این تلاش‌ها را پیش چشم مخاطب بیاورم. البته پیش از من هم استادان بزرگی بر این راه رفته‌اند و ما هم سهم کوچکی شاید در این میان داشته باشیم. در واقع، وجه تمایز کتاب شاید در این باشد که این مساله را که ادبیات دوره اسلامی دنباله طبیعی ادبیات ایران پیش از اسلام است از حاشیه به مرکز آورده‌است. این هم شاید یکی دیگر از علت‌های توجه رئیس جمهور محترم به کتاب مذکور باشد.
ادبیات و فرهنگ ما در چه دوره‌هایی دگردیسی داشته است؟
وی در مورد«نظریه دگردیسی ژانرها» که کتاب تاریخ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی بر اساس آن نوشته شده است، بیان کرد: ما از آغاز دوره اسلامی بارها در مواجهه با فرهنگ‌ها و اقوام مهاجم قرار گرفته‌ایم اما دو مقطع تاریخی اهمیت بیشتری دارد. نخست، مقطع تاریخی آغاز اسلام است که ایرانیان با فرهنگ پاکیزه اسلام مواجهه داشتند و دوم، دوره قاجار است که در آن دوره با فرهنگ مدرن غرب ملاقات کردند. 
عضو هیات علمی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی ادامه داد: در هر دوی این مقاطع ادبیات و فرهنگ ما تجربه دگردیسی را از سر گذراند. اجازه بدهید با استعاره‌ای این مسئله را توضیح دهم؛ از ازدواج فرهنگ گران‌سنگ و عظیم ایران با فرهنگ ناب و آسمانی اسلام، فرزندی پای به عرصه نهاد که ما آن را «ادبیات و فرهنگ ایران اسلامی» می‌نامیم. منتها تبار این فرزند تازه تولد یافته به فرهنگ و ادبیات ایران پیش از اسلام برمی‌گردد. قطعا در این ازدواج ویژگی‌هایی از پدر و ویژگی‌هایی از مادر به این فرزند انتقال یافته و ویژگی‌های تازه‌ای هم دارد که نه در پدر یافت می‌شود و نه در مادر. ما برای توضیح این فرآیند از تعبیر دگردیسی ژانرها استفاده کردیم.
زرقانی گفت: ژانرهای ایران عصر پیشااسلامی پس از عبور از دل «فرآیند دگردیسی» در هیأت تازه‌ای متولد شدند. دگردیسی حدود 300 سال طول کشید و دنباله آن تا اواخر قرن پنجم هجری هم رسید. شاید از این جهت هم بوده که توجه رییس جمهور محترم به کتاب من جلب شده‌است.
ادبیات معاصر ما تماما ریشه در غرب ندارد
وی یادآور شد: درباره دومین مواجهه بزرگ فرهنگی ما با اقوام مهاجم، در کتاب دیگرم یعنی چشم‌انداز شعر معاصر ایران سخن گفته‌ام. آن‌جا هم نشان داده‌ام که ادبیات کلاسیک فارسی پس از گذر از فرآیند دگردیسی وارد عصر جدید شد و اینطور نیست که ادبیات معاصر ما یک‌سره ریشه در غرب داشته و وارداتی باشد. تبار بسیاری از ژانرهای مدرن مثل رمان، شعر آزاد و نمایشنامه را باید در ادبیات کلاسیک ایران سراغ جست که پس از مواجهه با فرهنگ و ادبیات غرب در شکل تازه‌ای تولد یافت.
گفتنی‌ست کتاب‌های چشم‌انداز شعر معاصر ایران (نشر ثالث، 1390)، زلف عالم سوز (نشر روزگار، 1389)، بوطیقای کلاسیک (نشر سخن، 1390)، نظریه ژانر (مشترک با محمود رضا قربان‌صباغ، نشر هرمس 1395)، تاریخ بدن در ادبیات (مشترک با گروهی از نویسندگان، نشر سخن، 1397) و دوره چهار جلدی تاریخ ادبیات ایران و قلمرو زبان فارسی با رویکرد ژانری (نشر فاطمی، 1398) از دیگر آثار سید مهدی زرقانی استاد گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد است.
انتهای پیام


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

روناس؛ طلای سرخ شورزی ایران

دیوارهای دانشگاه برداشته نمی‌شود

المپیادهای علمی مقطع متوسطه اول در خراسان رضوی لغو شد

رییس دانشگاه علوم پزشکی مشهد منصوب شد

کسب رتبه دوم دانشگاه علوم پزشکی مشهد در سومین دوره سمپوزیوم بازی‌های جدی کشور

دولت باید با مردم همدلی کند/ ضرورت ایجاد کمیته‌های سلامت روان در بحران‌ها

پژوهش در ترازوی سنجش/ چراغ سبز دانشگاه بیرجند به توسعه استان

نجات فرد افسرده با جایگزین کردن افکار مثبت به جای افکار منفی

سه سال پرتلاطم در تجاری‌سازی محصولات مبتنی بر سلول در سطح بین‌المللی

توسعه سلول‌درمانی نیاز به تغییر قوانین دارد/ نگاه به سلول‌های بنیادی سطحی است

تمرکز بر اقتصاد سلول‌درمانی و گردشگری سلامت از نقاط شاخص کنگره است

استفاده مفرط از اینترنت مهارت‌های مطالعه را کاهش می‌دهد

افزایش گرایش دانش‌آموزان به تغذیه سالم با صرف غذای گروهی در مدرسه

مشاوره رایگان به آسیب‌دیدگان روحی حادثه سقوط هواپیمای اوکراینی

افسردگی بعد از زایمان را جدی بگیرید

تمرکز بر اصلاح ژنتیکی بیماری دوشن در دانشگاه علوم پزشکی مشهد

مرکز نوآوری دانشگاه امام رضا به دنبال رفع نیازهای کشور است

کسب رتبه برتر مرکز تحقیقات بیوتکنولوژی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در جشنواره رازی

پژوهش؛ چراغی روشن‌‎تر از گذشته در بیرجند

علم ژنتیک و تشخیص استعدادها

ساخت آجر زنده با ماسه و باکتری

اتاق‌های فکر در دانشگاه‌ها تشکیل شود

باید تدبیری اندیشید تا ارتباط دانشجویان خارج از کشور قطع نشود

از حاکمیت مقاله‌ها تا رشد قارچ گونه دانشگاه‌ها

مغزهای ایران را دریابیم

پیشنهاد قائم مقام وزیر علوم: اتاق‌های فکر در دانشگاه‌ها تشکیل شود

باید از افراط و تفریط در پژوهش‌ پرهیز کنیم

اجتماعی بودن باکتری‌ها سلاح مقاوم سازی آنهاست

وحدت، بیش از هر تفنگ و موشکی آینده ما را تضمین می‌کند

مشارکت خیران در امر مدرسه‌سازی فضا را فراهم کنیم

دانشگاه علوم پزشکی مشهد به دنبال بومی‌سازی درمان بیماری دوشن است

والدین دیجیتالی عصر هوش مصنوعی

افتتاح و کلنگ‌زنی 6 پروژه با حضور قائم مقام وزیر علوم

توسعه اشتغال‌پذیری دانشجویان؛ رویکرد جدید وزارت علوم

مهارت‌آموزی دانشجویان رویکرد جدید وزارت علوم است

پنج طرح عمرانی در دانشگاه بیرجند به بهره برداری رسید

کاهش 70 درصدی نقایص عصبی در جنین با مصرف اسید فولیک

یک روز دانشگاهی در خراسان جنوبی افتتاح 6 پروژه با حضور قائم مقام وزیر علوم

قائم مقام وزیر علوم وارد بیرجند شد

عمده مشکلات جوامع اسلامی نداشتن مراوده با یکدیگر است

فرسودگی با ضربان نامنظم قلب مرتبط است

ساخت ربات‌های زنده با استفاده از سلول‌های بنیادی

آیا ژاپنی‌ها ژنتیکی کوتاه قد هستند؟

خطر ابتلا به سرطان کولون با افزایش سن و رژیم های پرچرب

نقش تخم‌مرغ در پیشگیری از سرطان

انعقاد تفاهم‌نامه همکاری جهاددانشگاهی خراسان شمالی و دانشگاه کوثر بجنورد

برگزاری دومین همایش ملی ادبیات مقاومت در دانشگاه کوثر بجنورد

برگزاری اولین همایش ملی ادبیات مقاومت در دانشگاه کوثر بجنورد

ارتباط دانشکده الهیات و ادبیات دانشگاه فردوسی ضعیف شده است

اندازه زبان در وقفه تنفسی تأثیر دارد