پیام خراسان

آخرين مطالب

مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

آسبادها و فرهنگ قابل تامل آن‌ها /2/ مقالات

آسبادها و فرهنگ قابل تامل آن‌ها /2/
  بزرگنمايي:

پیام خراسان - ایسنا/خراسان رضوی یک پژوهشگر و باستان‌شناس خراسانی گفت: از آغاز خلقت بشر بر روی زمین بهترین و کارسازترین یاور انسان مواهب طبیعی اعم از جاذبه زمین، آب، باد، آتش، خاک، سنگ، گیاهان و جانوران بودند که به انحاء گوناگون انسان را در تداوم زندگی یاری می‌رساندند.
رجبعلی لباف خانیکی در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: باد یا هوای متحرک یکی از آن موهبات الهی بود که در تعدیل درجه حرارت و پراکندن بذر گیاهان و جابه‌جا کردن ابرها و لطافت فضای زندگی اولیه بشر نقش بزرگی ایفا می‌کرد.
وی خاطرنشان کرد: پس از دوران یکجانشینی انسان نیز باد در زندگی او تاثیرگذار بود. شعله‌ور کردن آتش، برافروختن آتش در کوره‌های کوچک صنعتی و اجاق‌ها و تنورها با دمیدن باد صورت می‌گرفت، عامل حرکت قایق‌ها و کشتی‌ها در دریاها باد بود و... . 
وی افزود: اما بیشترین و ملموس‌ترین استفاده از باد در صحنه زندگی روزمره، در امر جدا کردن گندم از کاه و آرد کردن گندم و دیگر غلات در «آسباد» بود که در بخش اول به فلسفه وجودی و پراکندگی جغرافیایی آن‌ها از جمله سیستان اشاره کردیم. 
در این قسمت جایگاه و کارکرد آسبادهای منطقه خواف به ویژه «نشتیفان» را مرور می‌کنیم.
این پژوهشگر و باستان‌شناس خراسانی گفت: شهرستان خواف در جنوب شرقی خراسان رضوی و هم‌ مرز با کشور افغانستان است. این منطقه گذشته پرشکوهی داشته و چهار شهر زوزن، سلامه، خرگرد و سنگان هر یک جایگاه والایی در عرصه فرهنگ و تمدن داشتند و بزرگانی را در خود پرورش دادند که آثار و ابنیه پر شکوه آن دوران طلایی در میان ویرانه‌های آن شهرها برجای مانده است؛ مانند مسجد عظیم ملک‌زوزن، بقایای مدرسه نظامیه و مدرسه باشکوه غیاثیه در خرگرد، مسجد جامع و مسجد گنبد در سنگان و کوشک سلامه.
لباف خانیکی افزود: خواف در مسیر باریکه پستی به عرض متوسط حدود 100 کیلومتر میان رشته‌کوه‌های چهل‌تن در شمال و سیاه‌کوه در جنوب قرار گرفته و بادهای 120 روزه که به بادهای سیستان و هرات مشهورند و از اواخر اردیبهشت از کوه‌های «هیمالیا» و «بابا» در افغانستان بر می‌خیزند، تا پایان شهریور ماه آن باریکه گذرگاه را از شرق به غرب به سمت کویر نمک در می‌نوردند. همان‌ گونه که جریان دیگری از آن باد دشت سیستان را به سمت کویر لوت و سواحل عمان در می‌نوردند. آن بادها، اگرچه خساراتی به همراه داشته و دارند ولی در آن سرزمین‌های گرم و کم باران از سویی موجب اعتدال نسبی هوا و جابه‌جایی ابرها می‌شوند و از سوی دیگر انرژی حاصل از باد این امکان را فراهم می‌آورده تا در منطقه، آسبادهایی ساخته شوند و در تهیه آرد و فراهم آوردن قوت مردم به کار آیند.
وی ادامه داد: در منطقه خواف بیش از 150 آسباد وجود داشته که بیشتر آن‌ها در آبادی‌های روی یا رود ( خواف فعلی)، خرگرد، سنگان، نشتیفان، لاج، برآباد و نیازآباد به صورت انفرادی یا مجموعه قرار داشتند. در حال حاضر فقط در نشتیفان واقع در 23 کیلومتری جنوب شهر خواف دو مجموعه از آن‌ها نزدیک به یکدیگر برجای مانده و به قدری جاذبه دارند که همه روزه خیل گردشگران را به خود جلب می‌کنند. آسبادهای نشتیفان به لحاظ ساختار و کارکرد مشابه آسبادهای سیستان و نهبندان هستند، با این تفاوت که بالاخانه آن‌ها بر خلاف آسبادهای سیستان که گردند، پلان مربع دارند.
این پژوهشگر و باستان‌شناس گفت: هر یک از مجموعه‌ها متشکل از چند آسباد مجاور یکدیگرند که معمولا بر بلندترین پشته و خالی از درخت و ابنیه معارض دیگر احداث می‌شدند و به همین دلیل آسبادهای نشتیفان همجوار با گورستان، خالی از درخت هستند. 
لباف خانیکی عنوان کرد: فرهنگ آسبادها قابل تامل است، زیرا هر یک از اجزا و اندام‌های کوچک و بزرگ آسباد نام با مسمایی داشته که خود به تنهایی قابلیت این را دارد که در قالب کتاب یا مقاله جامعی تنظیم شود.
وی تصریح کرد: هر آسباد در کلیت از دو جزء «سرٍ آسیا» یا به تعبیر دهخدا «آس‌خانه» و «بالاخانه» ساخته شده‌اند. آس‌خانه سالن یا اطاق هم کف است که دارای وسعت نسبتا زیاد است و بالاخانه اطاقی مربع شکل و ایوان مانند بر بام آس‌خانه قرار دارد و در هر کدام تاسیساتی را شامل می‌شوند که کارکرد آن‌ها با یکدیگر به آسباد واقعیت می‌بخشند.
این پژوهشگر و باستان‌شناس خراسانی افزود: مهندسانی که آسبادهای نشتیفان را ساخته‌اند به همه جوانب امر توجه داشته و کوشیده‌اند حداکثر استفاده از انرژی باد را کسب کنند تا جایی‌که علاوه بر آرد کردن گندم، حتی در بیختن و پاکسازی گندم‌ها نیز از طریق کانالی، باد را به داخل آس‌خانه منتقل کرده و مورد استفاده قرار می‌دادند.
لباف خانیکی اظهار کرد: نوع خاص معماری و مرمت، تهیه و انتقال سنگ‌ها از دوردست، نوآوری‌هایی جهت باز و بسته کردن ابزارآلات، تعویض قطعات فرسوده، کم و زیاد کردن فاصله سنگ‌ها از یکدیگر، اقدام جهت ریز و درشت کردن آرد، کم و زیاد کردن سرعت سنگ، به حرکت در آوردن یا توقف سنگ از جمله ترفندها و نوآوری‌های مهمی بوده که بارها در آسبادهای نشتیفان تجربه شده است.
انتهای پیام

لینک کوتاه:
https://www.khorasan-online.ir/Fa/News/319273/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

با مصادیق "روزه خواری علنی" در جامعه برخورد می‌شود

تأمین مرغ به میزان کافی برای خراسان ‌جنوبی‌ها در ماه رمضان

آسمان خراسان جنوبی ابری همراه با خیزش گردوخاک

توقف وسایل نقلیه بعد از افطار در حاشیه برخی معابر بیرجند ممنوع

یارانه ماه رمضان کی واریز می‌شود؟

یارانه 1400 چقدر است؟

اعلام دستورالعمل همسان‌سازی حقوق و مزایای کارمندان قرارداد کارمعین با کارمندان پیمانی

عاقبت تلخ زن جوان بعد از جدایی از همسر اولش

وضعیت سیاه کرونایی در کمین خراسان رضوی/ رعایت پروتکل‌های بهداشت‌ به کمترین حد ممکن رسید‌

استمرار برکات طرح شهید سلیمانی در خراسان رضوی/ 800هزار نفر غربالگری شدند

راز پنهان جسدی در چاه متروکه

تشدید پروتکل‌های بهداشتی در حرم مطهر رضوی

کیفیت هوای 7 منطقه مشهد در وضعیت هشدار است

جرایم خشن در خراسان رضوی 50 درصد کاهش یافت

افزایش ٣5 درصدی نرخ کرایه تاکسی در مشهد

کاهش 10 مورد پرواز‌های خارجی فرودگاه مشهد

اختصاصی/ همه حاشیه‌های یک مسابقه بین‌المللی!

نجات جوان کوهنورد در ارتفاعات ریوش کاشمر

آغاز عملیات اجرایی احداث مسجد «هفت درب» در مشهد

آسمان 9 شهرستان خراسان رضوی بارانی شد

کشتن سوسک و ساس به قیمت جان همسایه تمام شد

تفاهم نامه سه جانبه با الگوی آموزشی مبتنی بر اشتغال در استان کرمانشاه منعقد شد

کاهش 55 درصدی حوادث ناشی از کار در قزوین

تور ترویجی تعاون و کارآفرینی مجازی برای نخستین بار در استان گیلان برگزار شد

42 هزار فرصت شغلی جدید در طی سال 1399 در استان کرمان ایجاد شد

بخشودگی 100 درصدی جرایم مالیاتی تعاونی های مرزنشین هرمزگان

راه اندازی بیش از 42 مرکز مثبت زندگی در استان مرکزی

بازنشستگی پیش از موعد یک هزار و 700 کارگر لرستانی

پرداخت تسهیلات کرونا در قزوین همچنان ادامه دارد

ارائه 5 خدمت ویژه به بازنشستگان کشوری در دفاتر پیشخوان دولت

رییس مرکز روابط عمومی و اطلاع رسانی وزارت کار خبر داد: رونمایی از پوستر نخستین جشنواره عکس کارا

منصوری در اردبیل: بانک ها از اعمال رفتار سلیقه ای یا اخذ وثایق بالاتر از مبلغ قانونی بپرهیزند

گزارش نوروزی شریعتمداری | تغییر رویکرد طرح‌های ضربتی به مدل‌های حمایتی و اجتماع محور​،تنها بخشی از پرونده درخشان سازمان بهزیستی

مجمع عمومی موسس انجمن زنان شاغل وزارت تعاون کار و رفاه اجتماعی برگزار می شود

شریعتمداری در تشریح دستاوردهای سفر عراق: سند همکاری ایران و عراق نقشه راهی برای توسعه فعالیت های اقتصادی است

اتاق عدالت جنسیتی در کلاب هاوس با حضور معصومه ابتکار

استشمام عطر گل محمدی در دل کویر/‌ خراسان جنوبی این روزها حال و هوای بهشتی دارد

افزایش 10درصدی دواطلبین شوراهای اسلامی در سربیشه

آسفالت و خط کشی معابر بیرجند در دستور کار ویژه قرار گرفت

کشف بیش از 200 کیلوگرم مواد مخدر در خراسان‌جنوبی

کشف 3 تن و 342 کیلوگرم مرغ خارج از شبکه توزیع در طبس

فرصتی برای ایجاد اشتغال و ارزش افزوده در استان خراسان جنوبی /کشت گیاهان دارویی گنجی در دل کویر

کشف 13 هزار لیتر سوخت قاچاق در بیرجند

فرآورده های نوآورانه از محصولات استراتژیک خراسان جنوبی تولید می شود

در سایه سار مهربانی / توزیع هزار و 500 بسته غذایی در خراسان جنوبی

گنجی سبز روییده از دل کویر/ ظرفیتی که زخم خورده از بی توجهی است

آخرین و جدیدترین آمار کرونایی استان خراسان جنوبی تا 24 فروردین 1400

پرونده سقوط هواپیمای تهران - طبس به کجا رسید؟

حکم پرونده سقوط هواپیمای تهران - طبس صادر شد

اتمام حجت دادستانی با هنجارشکنان