پیام خراسان

آخرين مطالب

مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

درباره زندان هارون در حوالی مشهد چه می دانید؟ اجتماعي

درباره زندان هارون در حوالی مشهد چه می دانید؟
  بزرگنمايي:

پیام خراسان - به گزارش گروه استان های باشگاه خبرنگاران جوان از مشهد،پادشاه قصه‌هایی که شهرزاد در «هزارویک‌شب» روایت می‌کند، در واقع خلیفه‌ای است که نامش را می‌توان در متون تاریخی هم بسیار دید و خواند؛ هارون‌الرشید. در مشهد هارون‌الرشید را با بنای «هارونیه» یا «زندان هارون» می‌شناسند که در خاک توس و در یک‌کیلومتری آرامگاه فردوسی قرار دارد، اما کمتر کسی می‌داند که او در حرم مطهر رضوی، درست در کنار ضریح حضرت‌رضا (ع) و پیش از ایشان در این مکان دفن شده است.
سالروز درگذشت او در 18 فروردین 188 سبب نوشتن از او و بنای منسوب به اوست.
دفن هارون‌الرشید در حرم مطهر رضوی
به روایت تاریخ، هارون‌الرشید که مرکز خلافتش در شهر بغداد بوده است، در یکی از لشکرکشی‌های خود به سناباد بیمار می‌شود، از دنیا می‌رود و در همین دیار نیز به خاک سپرده می‌شود. «جریر طبری» در بیان حوادث سال 193 قمری می‌نویسد: «در ماه صفر این سال، هارون به گرگان رسید و در آنجا خزانه‌هاى على‌بن‌عیسى را که 1500شتر بود، نزد وى آوردند. پس از آن چنان‌که گفته‌اند، در ماه صفر از گرگان به‌حال بیمارى، سوى توس حرکت کرد و همچنان آنجا بود تا درگذشت.» مهدی سیدی، مشهدپژوه، درباره مقبره هارون‌الرشید می‌گوید: بقعه هارونی، یعنی بنای قبر هارون‌الرشید، درواقع همان بقعه مطهری است که اکنون ضریح حضرت‌رضا (ع) در میان آن قرار دارد.
این بقعه که بنایی تقریبا 10 در 10 متری است، پس از مرگ خلیفه احداث شده، بنابراین به بقعه هارونی شهرت داشته است. 10 سال پس از مرگ هارون‌الرشید، حضرت‌رضا (ع) به شهادت می‌رسد و در کنار هارون و در داخل بقعه هارونی به خاک سپرده می‌شود. بقعه مزبور پس از این به‌دلیل وجود مزار حضرت‌رضا (ع)، کم‌کم به مشهدالرضا (ع) و مشهد تبدیل می‌شود، آن‌چنان که دیگر نام هارون از یاد‌ها می‌رود.»
بیشتر بخوانید
بزرگترین بنای تاریخی طابران توس در انتظار بودجه عمرانی
به‌گفته سیدی، جسد هارون درست وسط این مقبره قرار دارد و پیکر حضرت‌رضا (ع) را نیز در بالاسر هارون و حاشیه غربی آن دفن کرده‌اند. گویا پس از آنکه نخستین ضریح بزرگ را بر روی قبر حضرت (ع) نصب می‌کنند، فاصله بالاسر ضریح تا دیوار غربی بقعه بسیار باریک می‌شود، برای همین زائران هنگام عبور از آن قسمت به زحمت می‌افتادند و بر هارون‌الرشید لعنت می‌فرستادند تا اینکه در سده حاضر، دیوار بقعه را از قسمت بالاسر توسعه می‌دهند و این معضل تا حدودی رفع می‌شود.
هارونیه؛ زندان، مسجد یا مدرسه؟
اما بنایی که هم‌جوار فردوسی، قرن‌هاست قامت راست کرده است، چیست و چرا به هارونیه مشهور است؟ برابر اسناد تاریخی، هارون‌الرشید تا اوایل سده هفتم قمری دارای ضریحی مشخص در وسط بقعه مطهر بوده، اما از آن پس، به‌ظاهر ضریح برداشته شده است. وجود پیکر حضرت‌رضا (ع) در قرون پس از آن هم سبب فراموشی نام و بقعه هارونی می‌شود تا اینکه در اوایل سده حاضر گروهی که در جست‌وجوی مقبره هارون در ولایت توس بودند، بنای ناشناخته‌ای را که این روز‌ها هارونیه نام دارد، در شهر تابران توس می‌بینند و به‌اشتباه گمان می‌کنند که این بنا همان مقبره هارون است. داستان‌های بسیاری درباره این بنا نقل شده، آن‌چنان که به زندان هارون و محل شکنجه‌شدن امام موسی‌کاظم (ع) هم معروف است. برخی آن را مدرسه، عده‌ای خانقاه و تعدادی نیز این بنا را مسجدی می‌دانند که بعد از تصرف ایران توسط مسلمانان بر روی آتشکده‌های ساسانی ساخته شده است.
در سال 1354 خورشیدی کاوش‌هایی در داخل بنا انجام شده است که نشان می‌دهد بنای هارونیه هرچند امروزه به‌صورت یک بنای منفرد تقریبا در وسط شهر تابران توس قرار دارد تا پیش از دوره قاجار تنها نبوده و در پیرامون خود آثار معماری دیگری از جمله یک قلعه چهاربرجی داشته است. توصیف این بنا فقط در کاوش‌ها خلاصه نمی‌شود و رد آن را می‌توان در سفرنامه جهانگردان بسیاری دید که پایشان به خاک توس رسیده است.
برای نمونه در دوره قاجار «جیمز بیلی فریزر» نخستین‌بار بدون ذکر نامی مشخص از این بنا، آن را بزرگ‌ترین بنای توس توصیف می‌کند. «خانیکف» نیز در سفرنامه خود نام آن را «مسجد خرابه» می‌نویسد، اما نوشته‌های «نی‌پیه» و «هانری رنه دالمانی»، 2 سیاحی که به‌ترتیب در سال‌های 1248 و 1259 خورشیدی از این بنا دیدن کرده‌اند، مشخص می‌کند که هارونیه در آن دوران به نقاره‌خانه معروف بوده است.

پیام خراسان

همچنین «ادواردییت» در بازدید از بنای هارونیه که بین سال‌های 1272 تا 1276 خورشیدی اتفاق افتاده است، می‌نویسد که مشخص نیست کاربری این بنا چه بوده است، ولی «سایکس» که در دهه نخست سده بیستم به هارونیه رفته است، بر این نکته تأکید می‌کند که این بنا نام‌های مختلفی مانند گنبد، مزار، قصر و قلعه دارد.
«حسین کوهستانی» و «علی زارعی» در پژوهشی درباره بنای هارونیه می‌‎نویسند: «هارونیه درواقع بنایی است که در سده 8 قمری و در دوره حکومت شیعه‌مذهب سربه‌داران برای دفن یکی از شیوخ و دراویش گمنام این سلسله ساخته شده است، اما کشمکش‌های سیاسی و رقابت‌های قدرت‌طلبانه و سقوط زودهنگام سربه‌داران منجر به ناتمام‌ماندن بنا می‌شود و پس از مدتی نیز نشانه‌های تاریخی و مذهبی آن از سوی حکومت‌های بعد از بین می‌رود تا اینکه به‌مرور در افواه عوام و بدون هیچ‌گونه پشتوانه تاریخی، هارونیه نام می‌گیرد.»
ناگفته نماند یکی از فرضیه‌های پذیرفتنی نزد شماری از محققان این است که هارونیه همان خانقاه یا مقبره امام محمد غزالی است. با فرض پذیرش این کارکرد، تاریخچه ساخت بنا به سال‌های حیات امام محمد غزالی (450 تا 550 قمری) یعنی دوران حکومت سلجوقیان بازمی‌گردد. با بررسی نوشته‌ها و نظر‌های جهانگردان دوره قاجار متوجه می‌شویم هیچ‌کدام از آن‌ها از این بنا به‌عنوان مقبره غزالی نام نبرده‌اند، اما باتوجه‌به اینکه سیاحان و شخصیت‌های پیشین ازجمله ابن‌بطوطه، حافظ ابرو و فضل‌ا... خنجی از وجود مقبره غزالی در توس سخن گفته‌اند، عده‌ای در دوران معاصر به آن استناد کرده‌اند.
منبع: شهرآرا
انتهای پیام//م.م

لینک کوتاه:
https://www.khorasan-online.ir/Fa/News/346263/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

پیک چهارم هفته آینده شکسته می‌شود/لزوم تصمیم گیری برای جاده سلامت

نگاه ویژه رئیس قوه قضائیه به رفع مشکلات خراسان جنوبی

آستان قدس رضوی باید پیشگام در تحقق شعار سال باشد

جوانان در تحقق مشارکت انتخاباتی نقش پیشرو را دارند

پنج درصد شرکتهای دانش‌بنیان کشور در خراسان رضوی فعالیت دارند

رشد 4.5برابری موزه‌های خصوصی در 8سال/ افتتاح 6 موزه استانی در سال 1400

شتاب قطار کسب و کارها بر ریل شبکه مجازی

یک پیروزی و یک شکست حاصل کار نمایندگان فوتسال مشهد

با مصادیق "روزه خواری علنی" در جامعه برخورد می‌شود

تأمین مرغ به میزان کافی برای خراسان ‌جنوبی‌ها در ماه رمضان

آسمان خراسان جنوبی ابری همراه با خیزش گردوخاک

توقف وسایل نقلیه بعد از افطار در حاشیه برخی معابر بیرجند ممنوع

یارانه ماه رمضان کی واریز می‌شود؟

یارانه 1400 چقدر است؟

اعلام دستورالعمل همسان‌سازی حقوق و مزایای کارمندان قرارداد کارمعین با کارمندان پیمانی

عاقبت تلخ زن جوان بعد از جدایی از همسر اولش

وضعیت سیاه کرونایی در کمین خراسان رضوی/ رعایت پروتکل‌های بهداشت‌ به کمترین حد ممکن رسید‌

استمرار برکات طرح شهید سلیمانی در خراسان رضوی/ 800هزار نفر غربالگری شدند

راز پنهان جسدی در چاه متروکه

تشدید پروتکل‌های بهداشتی در حرم مطهر رضوی

کیفیت هوای 7 منطقه مشهد در وضعیت هشدار است

جرایم خشن در خراسان رضوی 50 درصد کاهش یافت

افزایش ٣5 درصدی نرخ کرایه تاکسی در مشهد

کاهش 10 مورد پرواز‌های خارجی فرودگاه مشهد

اختصاصی/ همه حاشیه‌های یک مسابقه بین‌المللی!

نجات جوان کوهنورد در ارتفاعات ریوش کاشمر

آغاز عملیات اجرایی احداث مسجد «هفت درب» در مشهد

آسمان 9 شهرستان خراسان رضوی بارانی شد

کشتن سوسک و ساس به قیمت جان همسایه تمام شد

تفاهم نامه سه جانبه با الگوی آموزشی مبتنی بر اشتغال در استان کرمانشاه منعقد شد

کاهش 55 درصدی حوادث ناشی از کار در قزوین

تور ترویجی تعاون و کارآفرینی مجازی برای نخستین بار در استان گیلان برگزار شد

42 هزار فرصت شغلی جدید در طی سال 1399 در استان کرمان ایجاد شد

بخشودگی 100 درصدی جرایم مالیاتی تعاونی های مرزنشین هرمزگان

راه اندازی بیش از 42 مرکز مثبت زندگی در استان مرکزی

بازنشستگی پیش از موعد یک هزار و 700 کارگر لرستانی

پرداخت تسهیلات کرونا در قزوین همچنان ادامه دارد

ارائه 5 خدمت ویژه به بازنشستگان کشوری در دفاتر پیشخوان دولت

رییس مرکز روابط عمومی و اطلاع رسانی وزارت کار خبر داد: رونمایی از پوستر نخستین جشنواره عکس کارا

منصوری در اردبیل: بانک ها از اعمال رفتار سلیقه ای یا اخذ وثایق بالاتر از مبلغ قانونی بپرهیزند

گزارش نوروزی شریعتمداری | تغییر رویکرد طرح‌های ضربتی به مدل‌های حمایتی و اجتماع محور​،تنها بخشی از پرونده درخشان سازمان بهزیستی

مجمع عمومی موسس انجمن زنان شاغل وزارت تعاون کار و رفاه اجتماعی برگزار می شود

شریعتمداری در تشریح دستاوردهای سفر عراق: سند همکاری ایران و عراق نقشه راهی برای توسعه فعالیت های اقتصادی است

اتاق عدالت جنسیتی در کلاب هاوس با حضور معصومه ابتکار

استشمام عطر گل محمدی در دل کویر/‌ خراسان جنوبی این روزها حال و هوای بهشتی دارد

افزایش 10درصدی دواطلبین شوراهای اسلامی در سربیشه

آسفالت و خط کشی معابر بیرجند در دستور کار ویژه قرار گرفت

کشف بیش از 200 کیلوگرم مواد مخدر در خراسان‌جنوبی

کشف 3 تن و 342 کیلوگرم مرغ خارج از شبکه توزیع در طبس

فرصتی برای ایجاد اشتغال و ارزش افزوده در استان خراسان جنوبی /کشت گیاهان دارویی گنجی در دل کویر