پیام خراسان - ایرنا / کشف ۲۴ محوطه باستانی در دشت اسفراین، جایگاه خراسانشمالی را در تاریخ بشر بازتعریف کرد و بر اساس یافتههای منتشر شده در مجله «Antiquity»، این منطقه مسیر اصلی مهاجرت انسانهای نخستین به مرکز آسیا بوده و اکنون به یکی از حساسترین نقاط باستانشناسی در فلات ایران تبدیل شده است.
دشتهای پهناور شمالشرق در میان بادهای وزان، رازی که هزاران سال در دل خاک نهفته بود، سرانجام لب به سخن گشود.
جایی که امروز گام بر میداریم، زمانی سکونتگاه نخستین موجهای مهاجرتی بشر بود؛ شکوهی از تمدن که در لایههای خاک دشت اسفراین، منتظر کشف شدن بود تا نقشه تاریخ انسان در فلات ایران را دگرگون کند.
مطالعات میدانی و باستانشناسی اخیر در دشت اسفراین، از کشفی بزرگ خبر میدهند که میتواند مدلهای پذیرفتهشده پراکندگی انسانهای نخستین در جهان را بازنگری کند.
یافتههای جدید نشان میدهد که این منطقه در عصر «پلئیستوسن»، نقشی فراتر از یک زیستگاه ساده بلکه به عنوان یک نقطه استراتژیک و کلیدی در مسیر مهاجرت انسانهای نخستین به قلب آسیا عمل کرده است.
یافتههای جدید حاکی از آن است که دشت اسفراین، قطعهای گمشده از پازل مهاجرتهای بزرگ بشری است
معاون میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی خراسان شمالی در این باره می گوید: یافتههای جدید حاکی از آن است که دشت اسفراین، قطعهای گمشده از پازل مهاجرتهای بزرگ بشری است.
محمدرضا قهرمانیان می افزاید: اکنون نقش استراتژیک آن در بازسازی الگوهای جابهجایی انسانهای نخستین به بخشهای مرکزی آسیا، آشکار شده است.
درخشش در مجله Antiquity؛ خراسانشمالی در مرکز توجه جهانی
اهمیت این پژوهشها تنها به گزارشهای محلی محدود نمیشود بلکه طنین این کشف در مجامع علمی بینالمللی نیز شنیده میشود.
قهرمانیان با اشاره به اعتبار علمی این مطالعات، می گوید: نتایج مقدماتی پژوهشهای پارینهسنگی در دشت اسفراین که اخیرا در بخش گالری مجله تخصصی و معتبر Antiquity منتشر شده، اهمیت جغرافیایی فلات ایران و بهویژه خراسانشمالی را در تاریخ تکامل انسان به شکلی برجسته به نمایش گذاشته است..
وی ادامه می دهد: این انتشار جهانی، گواهی بر دقت علمی و اهمیت استراتژیک این منطقه در نقشه دیرینشناسی جهان است.
۲۴ محوطه باستانی؛ گشودن صندوقچه اسرار پارینهسنگی
این طرح عظیم که با حمایت اداره کل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسانشمالی و با مجوز پژوهشگاه میراث فرهنگی به انجام رسیده، توانسته است لایههای پنهان تاریخ را کنار بزند.
این مطالعات منجر به شناسایی ۲۴ محوطه باستانی با قدمت عصر پارینهسنگی شده است
معاون میراثفرهنگی اداره میراثفرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسانشمالی اعلام می کند: این مطالعات منجر به شناسایی ۲۴ محوطه باستانی با قدمت عصر پارینهسنگی شده است.
وی با تبیین این موضوع که این محوطهها دریچهای نو برای پژوهشگران گشودهاند، خاطرنشان می کند: شناسایی این ۲۴ نقطه، درک ما از دیرینگی حضور انسان در این منطقه را بهطور چشمگیری ارتقا داده است.
قهرمانیان می افزاید: این محوطهها تنها ردپای باستانی نیستند بلکه کتابخانههایی از تاریخ بشر است که باید خوانده شود.
از کمبود مطالعات تا تبدیل شدن به قطب دیرینشناسی فلات ایران
سووالی که اکنون از سوی بسیاری از افراد مطرح می شود این است که چرا این گنجینهها تا به امروز پنهان مانده بودند؟
معاون میراثفرهنگی اداره میراثفرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسانشمالی در پاسخ به این پرسش، به کمبود مطالعات تخصصی و عملیات میدانی در دهههای گذشته اشاره می کند.
وی می گوید: عدم شناسایی پیشین این شواهد، ناشی از نبود رویکردهای باستانشناسی پارینهسنگی در منطقه بوده است اما اکنون با اثبات این حضور باستانی، خراسان شمالی از یک منطقه آرام به یکی از نقاط حساس و استراتژیک برای مطالعات دیرینه شناسی در فلات ایران تبدیل شده است.
آیندهای روشن؛ از ثبت ملی تا گردشگری باستانشناسی جهانی
چشمانداز آینده این اکتشافات، امیدبخش و بلندپروازانه است به گونه ای که معاون میراثفرهنگی اداره میراثفرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسانشمالی با ابراز امیدواری نسبت به آینده، می گوید: هدف نهایی نه تنها انجام مطالعات تکمیلی بلکه ایجاد سازوکارهای قانونی برای ثبت ملی این آثار است.
وی ادامه می دهد: با ثبت ملی این محوطهها و تداوم پژوهشها، میتوانیم جایگاه علمی و به ویژه ظرفیتهای گردشگری استان را در بخش باستانشناسی جهانی ارتقا دهیم؛ تا خراسانشمالی نه تنها در دل تاریخ بلکه در مسیر گردشگران و پژوهشگران مطرح جهان نیز قرار گیرد.
دوران پارینهسنگی یا پالئولیتیک (Paleolithic) قدیمیترین دوران ماقبل تاریخ انسان و فرهنگ مادی انسانی و دورانی است که در آن انسان برای نخستین بار از ابزار سنگی دستساز استفاده کرد.
شهرستان ۱۲۰ هزار نفری اسفراین در ۶۰ کیلومتری جنوب شرقی بجنورد، مرکز خراسان شمالی قرار دارد.