پیام خراسان - رویداد ۱۷ شهریور ۱۳۵۷ نقطهعطفی خونین در تاریخ معاصر ایران است؛ واقعهای که نویسندگان و پژوهشگران تاریخ انقلاب با اتکا به اسناد، خاطرات و روایتهای عینی، ابعاد مختلف جنایت رژیم پهلوی در میدان شهدا (ژاله سابق) را در قالب آثار ماندگار به رشته تحریر درآوردهاند.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما ، جمعه سیاه ۱۷ شهریور ۱۳۵۷، سرفصلی بیتردید در شتاببخشی به سقوط حکومت پهلوی و تعمیق آگاهی جامعه به شمار میرود. ثبت و ضبط جزئیات این رویداد، تحلیل زمینههای شکلگیری، نحوه برقراری حکومتنظامی و روایت عینی حضور مردم، از موضوعاتی است که طی دهههای گذشته توجه پژوهشگران، مورخان و مؤسسات اسنادی کشور را به خود جلب کرده است. مرور مهمترین کتابهای منتشرشده در این حوزه، تصویری مستند و چندبعدی از این واقعه ارائه میدهد:
کتاب «واقعه ۱۷ شهریور ۵۷ به روایت اسناد»
این اثر که کاری از مرکز اسناد انقلاب اسلامی است که به کوشش علیمحمد بشارتی تدوین شده و یکی از جامعترین مراجع سندی درباره این روز تاریخی است. کتاب با تکیه بر اسناد ساواک، گزارشهای ارتش و مکاتبات دولتی، پشتپرده تصمیمگیری حکومت پهلوی، چرایی اعلام حکومتنظامی به فرماندهی ارتشبد غلامعلی اویسی و نحوه مواجهه با مردم بیدفاع را مستندسازی کرده است.
کتاب «جمعه سیاه»
این اثر گزارشی توصیفی و مستند از حوادث روزهای منتهی به ۱۷ شهریور و متن رویدادهای آن روز است. تمرکز نویسنده بر بازتاب اجتماعی راهپیمایی میلیونی عید فطر در تپههای قیطریه، نماز شهید مفتح و سپس هدایت جمعیت به سمت میدان ژاله، ساختاری روایی و در عین حال مستند به کتاب بخشیده است. انتشارات سوره مهر ناشر این اثر است.
کتاب «تاریخ شفاهی قیام ۱۷ شهریور»
این مجموعه به قلم محمد طحان و کاری از انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی است که با انجام مصاحبه با بازماندگان، امدادگران، کادر درمان بیمارستانهای سوم شعبان و سینا و خانوادههای شهدا، به جنبههای انسانی و اجتماعی این حادثه میپردازد. این اثر نشان میدهد چگونه کادر پزشکی و مردم عادی با وجود خطرات حکومتنظامی به یاری مجروحان شتافتند.
کتاب «ریشههای انقلاب اسلامی ایران و شرحی از ۱۷ شهریور»
کتاب «ریشههای انقلاب اسلامی ایران و شرحی از ۱۷ شهریور» به نویسندگی حسینعلی علامهنوری از سوی انتشارات نوید نور منتشر شده است. این کتاب به بررسی جریان پیروزی انقلاب اسلامی میپردازد که مجموعهای از عوامل در کنار رهبری امام راحل تأثیرگذار بودند. این کتاب ضمن بررسی ریشههای پیروزی انقلاب به کنکاش درباره وقایع مهم از جمله ۱۷ شهریور ۱۳۵۷ پرداخته است. در کنار رهبری امام راحل تأثیرگذار بودند. این کتاب ضمن بررسی ریشههای پیروزی انقلاب به کنکاش درباره وقایع مهم از جمله ۱۷ شهریور ۱۳۵۷ پرداخته است.
کتاب «اشک جمعه»
کتاب اشک جمعه نوشته مونا اسکندری یک رمان در حال و هوای سالهای انقلاب است. این کتاب که انتشارات سوره مهر آن را منتشر کرده است به محوریت روز جمعه هفده شهریور یا جمعه سیاه میپردازد که رژیم طاغوت مردم زیادی را در میدان ژاله کشت. صدیقه دختر جوانی که بر سر دوراهی قرار گرفته است، او باید انتخاب کند حکومت ظلم را بپذیرد یا در مسیر آزادی قدم بردارد و سرانجام تصمیمش را میگیرد. این کتاب روایت روزهای سخت دوران انقلاب است، زمانی که مردم برای دفاع از آزادی و آرزوهایشان قدم در مسیر دشواری گذاشتند، مسیری که نمیشناختند اما هدف روشن آن را میخواستند. این کتاب روایت شجاعت و ایستادگی است.
بررسی آثار مکتوب حوزه تاریخ انقلاب اسلامی نشان میدهد که واقعه ۱۷ شهریور نه یک حادثه زودگذر، بلکه نقطه گسست کامل میان رژیم پهلوی و تودههای مردم بود.
رویدادی که به تعبیر امام خمینی (ره)، «مکر شیطان را باطل ساخت» و مسیر سرنگونی استبداد را هموار کرد. مطالعه این کتابها علاوه بر پاسداشت یاد شهدای میدان شهدا، منبعی غنی برای درک حقیقت تحولات تاریخ معاصر در برابر تحریفهای تاریخی به شمار میرود.