پیام خراسان - مظاهر بابایی گفت: رویکرد ما در برگزاری نمایشگاه مجازی کتاب تهران ارائه بهترین خدمات با کمترین هزینه به مردم بود و این نمایشگاه حاصل همدلی و تلاش شبانهروزی نیروی انسانی خانه کتاب و ادبیات ایران و معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بود که در سختترین شرایط هم، خدمترسانی فرهنگی به مردم را متوقف نکرد.
به گزارش خبرگزاری صدا وسیما ، مظاهر بابایی؛ معاون کتاب و فرهنگ خانه کتاب و ادبیات ایران و مدیر اجرایی هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران، درباره فرایند اجرایی این رویداد گفت: رویکرد ما در برگزاری هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران این بود که بهترین خدمات را با کمترین هزینه به مردم شریف ایران ارائه دهیم. این نمایشگاه حاصل همدلی و تلاش شبانهروزی نیروی انسانی خانه کتاب و ادبیات ایران و معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بود که هیچگاه در سختترین شرایط هم خدمترسانی فرهنگی به مردم را متوقف نکرده است.
وی افزود: پشتیبانی فنی هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران تقریباً بعد از سیوششمین نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران و ششمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران (اردیبهشت ۱۴۰۴) آغاز به کار کرد. سامانههای نمایشگاه مجازی از قبل کاستیهایی داشت که باید برای این دوره برطرف میشد. در این بازه، فرایندها را بازنگری و زیرساختها و دادهها را بهروزرسانی کردیم. از اواخر بهمن ۱۴۰۴ آمادگی لازم را داشتیم که سامانههای مختلف نمایشگاه کتاب تهران در بخش بینالملل، حضوری و مجازی کار خود را انجام دهد.
بابایی همچنین به وقایع جاری کشور از نهم اسفند سال گذشته (۱۴۰۴) اشاره کرد و ادامه داد: بعد از شروع «جنگ رمضان» رویکرد ما در خانه کتاب و ادبیات ایران به این سمت رفت که باید بر اساس شرایط موجود، مجدداً سامانهها را بهروزرسانی کنیم. همه سامانههای موسسه مورد بررسی قرار گرفت و دوستان فنی نگذاشتند در ایام «جنگ رمضان» سامانهای خدماتش روی زمین بماند؛ از بازار کتاب گرفته تا سامانه شابک که در آن ایام تقاضاها برای ثبت آن بیشتر شده بود. همکاران ما زیرساختهای لازم را تأمین کردند، به نحوی که سامانه «بازار کتاب» در شرایط جنگی و حتی در تعطیلات عید، غیر از چند روز تعطیل رسمی، فعال بود.
وی ادامه داد: خانه کتاب و ادبیات ایران، هم پیش از جنگ و هم پس از آن، اعلام کرده بود که میتواند نمایشگاه کتاب تهران را هم بهصورت حضوری برگزار کند، هم بهصورت مجازی. پیش از تصمیمگیری نهایی مسئولان درباره برگزاری یا عدمبرگزاری نمایشگاه، ما در خانه کتاب پیشبینی کردیم که اگر اینترنت فقط به صورت ملی در دسترس عموم باشد، وضعیت سامانهها به چه صورتی خواهد بود. تستهای فنی انجام و مشخص شد که در هر شرایطی میتوانیم نمایشگاه مجازی کتاب تهران را برگزار کنیم.
بابایی با اشاره به مهمترین تغییرات هفتمین دوره نسبت به ۶ دوره قبلی گفت: در سالهای قبل، یارانه خرید کتاب فقط به گروههای خاص مثل هیئت علمی دانشگاهها، طلاب و اهالی قلم تعلق میگرفت. امسال با توجه به شرایط «جنگ رمضان» و نگاه دولت به عدالت اجتماعی، در معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تصمیم گرفته شد این یارانه برای همه اقشار جامعه در نظر گرفته شود.
وی درباره مکانیسم جدید یارانه افزود: هر فرد با هر کد ملی میتوانست تا سقف دو میلیون تومان از ۲۵ درصد تخفیف استفاده کند. به عبارت دقیقتر، هر خریدار تا سقف ۲ میلیون تومان، ۷۵ درصد قیمت سبد خرید را پرداخت کرد و ۲۵ درصد باقیمانده از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و ناشر تأمین شد. برای خریدهای با مبالغ بالاتر، صرفاً ۱۵ درصد تخفیف ناشر اعمال شد.
مدیر اجرایی هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران ادامه داد: این طرح را سال ۱۴۰۴ به صورت آزمایشی شروع کردیم. پارسال استقبال خوبی از این عدالت فرهنگی شد و این تجربه نشان داد که امسال هم میتوانیم این ظرفیت را برای همه ایرانیان چه در تهران، چه در استانها و در کل کشور به صورت یکسان ایجاد کنیم. اختصاص یارانه ۲۵ درصدی به عموم مردم، تصمیم بسیار مشکلی بود و تقریباً غیرممکن به نظر میرسید که به لطف خدا انجام شد، گرچه نقدها و گلههایی نیز در این خصوص وجود داشت.
بابایی درباره فرایند ثبتنام ناشران گفت: مهلت ثبتنام ناشران از ۷ اردیبهشت ۱۴۰۵ آغاز شد و ۱۷ اردیبهشت به پایان رسید. ما دو روز تا ۱۹ اردیبهشت تمدید کردیم. با این حال برخی ناشران جا ماندند. قصد داشتیم در این شرایط خاص کشور، به هر طریقی که شده از ناشران حمایت کنیم. با دستور رئیس نمایشگاه کتاب، حتی اگر ناشر یک روز مانده به پایان نمایشگاه مراجعه کرد، فرآیند ثبتنام را برایش انجام دادیم و حدود ۱۰۰ ناشر در فاصله زمانی بسته شدن ثبتنام تا روز پایانی اضافه شدند.
وی درباره تغییر سقف زمانی ثبت کتابها افزود: ناشران میتوانستند کتابهای منتشرشده از سال ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۵ را عرضه کنند. اما روز سوم نمایشگاه، بنا به تقاضای ناشران و دستور معاون محترم امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تصمیم گرفته شد سه سال به این سقف اضافه شود؛ یعنی کتابهای منتشرشده از سال ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۰ نیز بتوانند در سامانه عرضه شوند که یکی از دلایل افزایش تعداد کتابها در آمارهای رسمی همین بود. همچنین علیرغم صراحت قوانین نمایشگاه، به برخی ناشران که قیمتهای اشتباه درج کرده بودند اجازه دادیم قیمت کتابها را تعدیل کنند تا متضرر نشوند.
بابایی درباره اعلام وصول کتابها در ایام جنگ توضیح داد: مهمترین بخش زیرساختهای نمایشگاه مجازی، ورود اطلاعات و اعلام وصول کتابهاست. از ۹ اسفند ۱۴۰۴ که جنگ تحمیلی سوم آغاز شد، مدت ۴۰ روز ارسال کتاب و اعلام وصول متوقف شد. پس از تعطیلات عید، همکاران در بخش ثبت کتابهای اعلاموصول شده، کار را شروع کردند. با افزایش حجم کار، سه تیم تشکیل دادیم و دستگاه اضافه کردیم تا شبها هم کار ادامه پیدا کند. هر ساله کتابهای تا پایان اسفند سال قبل را در نمایشگاه میپذیرفتیم، اما امسال با توجه به جنگ رمضان و شهادت رهبر شهید انقلاب، گفتیم حتماً تألیفهای جدیدتری در این موضوعات به بازار میآید و مردم به مطالعه آن نیاز دارند. پس کتابهای فروردین ۱۴۰۵ را هم تا جایی که توانستیم به نمایشگاه اضافه کردیم.
بابایی با اشاره به سایر تغییرات این دوره نسبت به ادوار گذشته گفت: طبق آمار وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۴۰ درصد مخاطبان کتاب کشور از کتابهای الکترونیک استفاده میکنند. پس حضور پلتفرمهای ناشران دیجیتال در نمایشگاه مجازی کتاب تهران یک احساس نیاز بود که برای اولین بار اتفاق افتاد. برنامهریزی برای اجرا، تأمین زیرساختهای فنی لازم و تأمین منابع از جمله مواردی بود که برای تحقق این امر ضرورت داشت.
وی درباره تعامل ناشران چاپی و پلتفرمها افزود: بعضی از ناشران مکتوب درخواست داشتند که کتاب الکترونیکشان در کنار کتاب کاغذی نمایش داده نشود. پلتفرمها بیانیهای دادند که هر ناشری تمایل به ارائه نسخه الکترونیک ندارد، اعلام کند تا پلتفرم نسبت به حذف آن اقدام نماید. این اقدام بسیار اخلاقمدار و حرفهای بود و تغییر بعدی آمار کتابهای عرضه شده در گزارشها نیز به همین خاطر صورت گرفت.
بابایی گفت: غالباً تصور میشود نمایشگاه مجازی کتاب در بستر اینترنت است و خبری از شور و نشاط و فعالیتهای فرهنگی نمایشگاه حضوری در آن نیست. اما ما سعی کردیم در این نمایشگاه هم آن شور و نشستهای فرهنگی اتفاق بیفتد. با توجه به موضوعات روز، نشستهای تخصصی در حوزه فرهنگ و کتاب برگزار گردید. در ایام برگزاری هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران، بیش از ۳۰ نشست به صورت حضوری در سرای اهل قلم خانه کتاب و ادبیات ایران و بر بسترهای برخط برگزار شد.
وی افزود: بازدیدهایی با حضور مسئولان ارشد کشوری از جمله مسئولات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزارت ارتباطات، مدیرعامل شرکت ملی پست جمهوری اسلامی ایران، رئیس جهاد دانشگاهی و... داشتیم که از نزدیک کار ستاد خبری و اجرایی نمایشگاه را بازدید و مشاهده کردند.
بابایی با اشاره به موضوع ارسال کتابهای خریداری شده گفت: یکی از دغدغههای ما برای هفتمین نمایشگاه مجازی، نقل و انتقال کتابها و موضوع «پست» بود. در جلساتی با شرکت ملی پست جمهوری اسلامی ایران، حمایتهای لازم برای تأمین زیرساخت ارسال سریع مرسولات پستی و ارائه تخفیف به مشتریان نمایشگاه بررسی شد. جا دارد از حمایتهای همه همکاران شرکت ملی پست تقدیر و تشکر کنم. در نهایت، ارسال تا دو بسته را برای عموم مردم رایگان در نظر گرفتیم.
وی ادامه داد: همچنین به دستور وزیر محترم فرهنگ و ارشاد اسلامی، بستههای حاوی کتاب کودک و نوجوان به صورت رایگان برای شهدای مدرسه شجره طیبه میناب ارسال شد و وزارت فرهنگ هزینه پست کتاب همه کدپستیهای شهرستان میناب را متقبل شد.
بابایی درباره نمایشگاههای حضوری کتاب موازی گفت: در کنار هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران، بعضیها سوار این موج شدند و نمایشگاه حضوری برگزار کردند. در نگاه ما، نکته مهم رسیدن کتاب به دست مردم است. با اینکه نمایشگاههای حضوری موازی هم برگزار شد، باز هم مشارکت مردم در این رویداد ملی قابل ستایش بود؛ چون ما یارانه عادلانه را برای همه مردم در نظر گرفته بودیم و آمار فروش نشان میدهد مردم نه فقط از تهران، که از اقصی نقاط کشور در این رویداد شرکت کردند.
وی با اشاره به بازار کتاب افزود: کتابفروشیها بخشی از اکوسیستم نشر هستند و حاکمیت باید اکوسیستم نشر را کامل ببیند. با نظر معاون محترم امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و تاکید مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران، تصمیم بر این شد که برگزاری نمایشگاه کتاب کتابفروشیها را سریعاً برنامهریزی کنیم. هدف ما خدمترسانی به تمامی اهالی فرهنگ و کتاب است تا صنعت نشر روی پای خود بایستد.
بابایی به طور خلاصه درباره زمان شروع فرایند اجرایی گفت: اگر بخواهیم دقیق بگوییم، فرایند اجرایی این رویداد از روز یکم اردیبهشت ۱۴۰۵ آغاز شد. اطلاعرسانی انجام شد، هماهنگیهای اولیه را انجام دادیم، کمیتهها و کارگروهها تشکیل شد و ستادهای اجرایی شروع به کار کردند.
وی اضافه کرد: از یکم اردیبهشت تاکنون، بیش از ۲۰۰ نفر از همکاران موسسه خانه کتاب و ادبیات ایران پای کار آمدهاند. همکاران معاونت فرهنگی وزارت ارشاد و اسلامی، همکاران موسسه از حوزه مدیرعامل، معاونت کتاب و فرهنگ، معاونت مالی و اداری و قسمتهای مختلف اعم از تلویزیون کتاب، خبرگزاری ایبنا، پشتیبانی، پست کتاب، تبلیغات، انتشارات، پردازش اطلاعات، اهل قلم و روابط عمومی و ستاد خبری که از ظرفیتهای روابط عمومی و امور بینالملل شکل گرفت، تشکیل شد.
مدیر اجرایی هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران درباره فضای هماهنگی تیمی گفت: با شروع نمایشگاه، این تیم زیر نظر قائممقام نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران، آقای ابراهیم حیدری، به بهترین نحو فعالیتش را آغاز کرد. حضور ایشان و سایر مدیران در ستاد باعث شد روند بروکراسی حذف شود. به جای جلسات متعدد، هماهنگیها را در طول روز، شب و نصفشب به صورت تلفنی انجام میدادیم و تقریباً جلسات حضوری را به صفر رساندیم.
بابایی با اشاره به آمادگی تیم پشتیبانی افزود: یک شب سه و نیم، چهار صبح بیدار شدم و دیدم در گروه، بچهها دارند تیکت جواب میدهند. ستاد خبری اخبار را ساعت ۱۱:۳۰ شب و ۵ صبح در کانالها میفرستادند. از اعضای ستاد خواستیم سعی کنند جلوی هیچ درخواستی مقاومت نکنند و حتی گاهی با وجود تندی برخی مراجعهکنندگان، کار را پیش ببرند. به آنها گفتیم در شرایط سخت آتشبس ناپایدار «جنگ رمضان» و شهادت رهبر شهید انقلاب و شهدای «مدرسه شجره طیبه» میناب، مراجعهکنندگان فشار فکری بیشتری دارند و باید با تأمل و تحمل بیشتری برخورد کنیم.
بابایی درباره مرکز تماس این دوره از نمایشگاه مجازی کتاب تهران گفت: مرکز تماس و پاسخگویی که یکی از مراکز راهبردی نمایشگاه است، از هفت اردیبهشت ۱۴۰۵ که ثبتنام ناشران شروع شد، فعالیت خود را آغاز کرد. در اوج ساعات فعالیت، روزانه ۶۰ نفر از ساعت هشت صبح تا هشت شب پاسخگوی تماسها بودند و از هشت تا ۱۲ شب نیز به صورت تیکت به متقاضیان پاسخ میدادند. تا آخرین آمار، بیش از ۲۴ هزار تماس ورودی و خروجی و حدود ۱۵ هزار تیکت پاسخ داده شده است و بر اساس آمارها، حدود ۹۴ درصد رضایتمندی خوب و خیلی خوب ثبت شده است.
وی درباره آمار استقبال مخاطبان نیز اشاره کرد: تا صبح نهمین روز از هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران، بیش از ۴۷ میلیون جستوجو در سامانه اتفاق افتاده است. یعنی مردم ۴۷ میلیون بار در طول این رویداد به جستوجوی کتاب پرداختهاند. این نشان میدهد سامانه نمایشگاه مجازی کتاب تهران مورد اعتماد و استقبال مردم است. ما دنبال رقابت با سایر درگاههای فروش مجازی کتاب نیستیم، دنبال تأمین بسترهای فرهنگی مناسب برای کشور عزیزمان ایران هستیم.
وی با اشاره به تغییر رفتار خرید مخاطبان فرهنگی بیان کرد: جامعه فرهیخته کشور دارد به سمتی میرود که کتاب را بر اساس نیاز بخرد. امسال خرید آزاد نسبت به سالهای قبل درصد قابل قبولی خواهد داشت. هر چند عدد دقیق را پس از پایان کار اعلام میکنیم، اما دادههای اولیه نشان میدهد خروجی نمایشگاه میتواند به سیاستگذاریهای جدید در حوزه کتاب کمک شایانی کند.
معاون کتاب و فرهنگ خانه کتاب و ادبیات ایران همچنین در پاسخ به پرسشی درباره مدیریت هزینههای این دوره از نمایشگاه مجازی کتاب تهران گفت: رویکرد ما این بود که با توجه به شرایط موجود، راهکارهایی پیشبینی کنیم که بهترین خدمات را با کمترین هزینه بدهیم. علیرغم همه کاستیها در حوزه تأمین منابع، همدلی و همراهی همکاران موسسه و نهادهای همکار مثل پست و شرکتهای پشتیبانی باعث شد این اتفاق رقم بخورد. هم در حوزه پرسنلی، هم در اجرا و هم در پشتیبانی، مدیریت هزینه انجام شد و آمارهای ریالی را حتماً بعد از نمایشگاه اعلام میکنیم.
وی در پایان اشاره کرد: ما خوشحالیم که به برکت نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران، ماه اردیبهشت در تقویم کشور و زندگی مردم به نام کتاب مزین شد. خوشحالیم که این رویداد فرهنگی ملی ۱۰ روزه را با موفقیت پشتسر گذاشتیم و امیدواریم توانسته باشیم حق کوچکی را در برابر فرهنگ ایران زمین و هموطنان شریفمان ادا کرده باشیم.
هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران از بیستوششم اردیبهشت با شعار «بخوانیم برای ایران» در نشانی book.icfi.ir آغاز بهکار کرد. این نمایشگاه دوشنبه چهارم خرداد (۱۴۰۵) به کار خود پایان داد.