پیام خراسان - اهدای خون یکی از ارزشمندترین اعمال انسانی و نمادی روشن از همدلی، ایثار و مسئولیتپذیری اجتماعی است.
به گزارش گروه سلامت خبرگزاری صدا و سیما ، اهدای خون یکی از ارزشمندترین اعمال انسانی و نمادی روشن از همدلی، ایثار و مسئولیتپذیری اجتماعی است. روز جهانی اهدای خون، فرصتی است تا اهمیت خون و فرآوردههای خونی در نجات جان انسانها بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد و افراد بیشتری به انجام این کار خداپسندانه تشویق شوند. این برنامه با هدف افزایش آگاهی عمومی و مشارکت داوطلبانه شهروندان در امر سلامت و نجات بیماران برگزار گردید.
اهدای خون یک رفتار ساده، اما بسیار ارزشمند و اثرگذار است. خون برای بسیاری از درمانها و نجات جان بیماران ضروری است؛ از جمله در موارد جراحیهای بزرگ، حوادث و تصادفات، بیماریهای خونی مانند تالاسمی و هموفیلی، کمخونیهای شدید و درمانهای پزشکی دیگر. به همین دلیل، وجود خون سالم در مراکز درمانی یک نیاز دائمی و حیاتی به شمار میرود.
خون، تنها بافت زندهای است که تاکنون هیچ جایگزین مصنوعی برای آن ساخته نشده و تأمین آن فقط از راه مشارکت داوطلبانه افراد سالم ممکن است. بنابراین، استمرار چرخه درمان بسیاری از بیماران به حضور منظم و همیشگی اهداکنندگان خون وابسته است.
علاوه بر مبتلایان به تالاسمی، هموفیلی و برخی بیماریهای مزمن در حوادث رانندگی، بیماران جراحی، مادران در دوران زایمان، مبتلایان به سرطان ، همواره به خون و فرآوردههای خونی نیاز دارند. در این میان، هر واحد خون اهدایی میتواند جان چند بیمار را نجات داده و روند درمان را بهبود بخشد.
در ایران، فرهنگ اهدای خون بر مشارکت کامل و داوطلبانه استوار است. سالانه بیش از ۲ میلیون نفر با اهدای خون، در تأمین نیاز مراکز درمانی سراسر کشور نقش مؤثری دارند. همین مشارکت گسترده، ایران را در میان کشورهایی قرار داده که نظام تأمین خون را بر پایه اهدای داوطلبانه و بدون هرگونه چشم داشت بنا کردهاند.
سازمان انتقال خون ایران نیز از زمان تأسیس در مرداد ۱۳۵۳ با گسترش شبکه انتقال خون، ارتقای استانداردهای سلامت خون و ترویج فرهنگ اهدای داوطلبانه، مسئولیت تأمین خون سالم و کافی برای بیماران را بر عهده دارد و از ارکان مهم نظام سلامت کشور به شمار میآید.
با فرا رسیدن نهم مرداد، روز ملی اهدای خون بار دیگر اهمیت این اقدام ارزشمند و مسئولانه را یادآوری میکند؛ اقدامی که با هر بار اهدای خون، علاوه بر کمک به تداوم درمان بیماران، امید زندگی را در دل آنان زنده میسازد.
بانک گروههای خونی چگونه تأمین میشود؟
مدیرعامل سازمان انتقال خون گفت: شناسایی گروههای خونی نادر از طریق برنامههای نمونهگیری و آزمایش انجام میشود و سپس فرد پس از اطلاع از نادر بودن گروه خونی خود، به لیست گروههای خونی نادر اضافه میشود و برای اهدای نمونه به او دعوت داده میشود. وی گفت: این نمونهها در بانک به شکل فریز نگهداری میشوند تا حداقل ۳۰ سال قابلیت استفاده داشته باشند.
او همچنین اضافه کرد که در ادامه، خانواده فرد (در صورت نیاز، خواهر، برادر یا اقوام درجه یک) نیز برای بررسی و احتمال داشتن همان گروه خونی نادر مورد توجه قرار میگیرند تا امکان تقویت بانک فراهم شود.
چه کسانی میتوانند خون اهدا کنند؟
معمولاً افراد باید شرایط پزشکی لازم را داشته باشند. در روز اهدای خون، تیم پزشکی پس از بررسی وضعیت عمومی، فشار خون، وزن، سابقه پزشکی و آزمایشهای موردنیاز، درباره امکان اهدای خون تصمیمگیری میکند؛ بنابراین داشتن شرایط مناسب برای هر فرد اهمیت دارد.
اگر فردی در یک نوبت موفق به اهدای خون نشود، ممکن است به دلیل وضعیت موقت پزشکی (مثل کمخونی یا بعضی موارد دیگر) باشد و با رفع شرایط، احتمال اهدای مجدد وجود دارد.
معمولاً پس از اهدای خون، به اهداکنندگان توصیه میشود مایعات کافی مصرف کنند، استراحت داشته باشند و تا مدتی فعالیت سنگین انجام ندهند.
خونهای نادر؛ گنجینهای که باید از آن مراقبت کرد
در میان گروههای خونی مختلف، برخی انواع خون به دلیل *شیوع کمتر یا سازگاری محدودتر در مقایسه با سایر گروهها، به عنوان خونهای نادر شناخته میشوند. این نوع خونها معمولاً کمتر پیدا میشوند و پیدا شدنشان برای بیماران نیازمند، ممکن است زمانبر باشد؛ در نتیجه کمبودشان میتواند روند درمان را با چالش جدی روبهرو کند.
چرا خونهای نادر مهماند؟
نیاز فوری در درمان برخی بیماران: در مواردی مانند برخی بیماریهای خونی، کمخونیهای شدید یا نیاز به انتقالهای مکرر، وجود خون سازگار حیاتی است.
پیدا کردن منبع سختتر است: اهداکنندگان این گروهها تعداد کمتری دارند و در نتیجه ذخایر محدودتر میشود.
زمان، عامل تعیینکننده است: در شرایط اورژانسی، هر تأخیر میتواند بر روند درمان اثر بگذارد.
نقش اهداکنندگان در تأمین خونهای نادر
اهداکنندگان خونهای نادر با مشارکت خود، ذخایر ارزشمند و حیاتی را حفظ میکنند. اگر فردی دارای گروه خونی نادر باشد و به طور مرتب و مطابق شرایط پزشکی اهدای خون را انجام دهد، میتواند کمک بزرگی به بیماران نیازمند کند؛ حتی گاهی یک اهدا میتواند سرنوشت درمان یک نفر را تغییر دهد.
قره باغیان، مدیرعامل سازمان انتقال خون در برنامه سلام خبرنگار شبکه خبر، در پاسخ به پرسشی درباره گروههای خونی نادر گفت: این گروهها بخشی از برنامههای سازمان انتقال خون است و در تعریفهای این سازمان مشخص شده که از هر هزار نفر، یک نفر ممکن است به گروههای خونی نادر مربوط باشد؛ همچنین برخی افراد نیز مثل بیماران تالاسمی ممکن است این نوع گروه خونی را داشته باشند.
وی با اشاره به وجود بانک گروههای خونی نادر در کشور افزود: سازمان انتقال خون بیش از ۵۰ سال است که این بانک را در کشور ایجاد کرده و در حال توسعه آن است. به گفته او، گروههای خونی نادر معمولاً برای افراد دارای همان گروه قابل استفادهاند و افراد با گروههای دیگر نمیتوانند خون این افراد را دریافت کنند؛ البته میزان کمیّت این گروهها متفاوت است و هر چه نادرتر باشد، احتمال مشاهده آن در جمعیت کمتر میشود.
خونهای نادر، سرمایههایی هستند که با آگاهی و همت داوطلبان سالم حفظ میشوند. ترویج فرهنگ اهدای خون—بهویژه برای گروههای نادر—نهتنها یک اقدام درمانی، بلکه یک مسئولیت انسانی و اجتماعی است.
تاثیر اهدای خون فقط «یک روز» نیست
اثر اهدای خون میتواند هفتهها یا حتی ماهها در درمان بیماران نقش داشته باشد. بسیاری از بیماران به خون و فرآوردههای خونی نیاز مداوم دارند، پس هر اهدای خون میتواند امید را زنده نگه دارد.
اهدای خون؛ مسئولیتی فراتر از یک مناسبت
روز اهدای خون تنها یک تاریخ در تقویم نیست، بلکه یادآور مسئولیتی اجتماعی است که هر شهروند در قبال سلامت جامعه دارد. بسیاری از ما شاید هیچگاه گیرنده خون نباشیم، اما هیچکس نمیتواند تضمین کند که در آینده خود یا یکی از عزیزانش به این نیاز حیاتی گرفتار نخواهد شد. حوادث رانندگی، زلزله و سایر حوادث طبیعی، جراحیهای اورژانسی و نیز برخی بیماریهای خاص، میتوانند در کوتاهترین زمان، وضعیت هر فردی را به نیازمند خون و فرآوردههای خونی تبدیل کنند.
از این رو، اهدای خون را میتوان نوعی سرمایهگذاری اجتماعی دانست؛ اقدامی که اثر آن ممکن است روزی به خود اهداکننده یا خانوادهاش بازگردد. در زمانی که نظام سلامت با چالشهایی مانند افزایش هزینههای درمان، گسترش بیماریهای مزمن و بالا رفتن نیاز به خدمات پزشکی روبهروست، اهمیت حفظ ذخایر خونی دوچندان میشود. هیچ بیمارستانی بدون خون نمیتواند به فعالیت خود ادامه دهد و تا امروز نیز هیچ فناوریای نتوانسته جایگزین کاملی برای خون در درمان بیماران ارائه کند.
سخن پایانی
اهدای خون فقط یک اقدام پزشکی نیست؛ یک تصمیم انسانی، اخلاقی و اجتماعی است. اگر هر فرد سالم و واجد شرایط، در زمان مناسب اهدای خون را انجام دهد، میتوان جامعهای داشت که در روزهای سخت، کنار هم میایستد و جان انسانها را نجات میدهد.